Khang ka sorkar pdeng da palat 3700 tylli ki Apps

New Delhi, Nailar: Ka sorkar pdeng ka la khang haduh 3,718 tylli ki aplikeshon mobile, ba kynthup ïa ki apps ba shukor ban ai ram, haduh ka 30 tarik, Ïaïong, 2026, kum shi bynta ban...

New Delhi, Nailar:

Ka sorkar pdeng ka la khang haduh 3,718 tylli ki aplikeshon mobile, ba kynthup ïa ki apps ba shukor ban ai ram, haduh ka 30 tarik, Ïaïong, 2026, kum shi bynta ban khanglad ïa ki kam runar ha ka cyber bad ban ïada ïa ki nongshong shnong na ki kam thok online, la pyntip ka tnad kam pohïing ka jylla ha Lok Sabha ha ka sngi Ba-ar.

Ka Ministry ka la ong ruh ba la lah ban pynim ïa ka pisa kaba palat T.11,158 klur tyngka ha palat 32.80 lak tylli ki jingujor ba la ïoh lyngba ka Citizen Financial Cyber Fraud Reporting and Management System (CFCFRMS) ha kajuh ka por.

U Myntri khynnah jong ka tnat ki kam pohïing jong ka sorkar pdeng u Bandi Sanjay Kumar u la ïasam ïa ki jingtip ba bniah ha ka jingthoh halor ka jingkylli jong u MP ka BJP u PC Mohan ha kaba ïadei bad ki sienjam ba la shim da ka sorkar ban lap bad khanglad ïa ki Mobile Application kiba be-aiñ, kiba thok bad kiba ïalam bakla, kynthup ïa ki Loan apps, kiba pyndonkam ban thok ïa ki nongshong shnong.

“Haduh ka 30 tarik, Jylliew, 2026, baroh ki don haduh 3,718 tylli ki mobile apps, kynthup ïa ki apps ba shukor ban shim ram, kiba la shah khang da ka I4C (Indian Cybercrime Coordination Centre) katkum ka kyndon 69(A), Section 79(3)(b) jong ka IT Act, 2000 bad palat S7 lakh750 tyngka.” Ki IMEI, kumba la ïathuh da ki bor pulit, ki la shah khang da ka sorkar India,” la ong u Kumar.

U la pyntip sha ka ïingdorbar ba ka CFCFRMS, kaba la pynïaid da ka I4C bad kaba la sdang ha u snem 2021 na ka bynta ban pyntip mardor ïa ki jingleh thok ha ka liang ka pisa tyngka, ka la ïarap ban ïada na ka jingshah shim kabu ha ka pisa da ki nongleh thok ha ka cyber.

“Haduh ka 30 tarik, Jylliew, 2026, la pynim ïa ka pisa kaba palat T.11,158 klur ha palat 32.80 lak tylli ki jingujor,” la ong u Myntri.

U Kumar u la ïathuh shuh shuh ba ka I4C ka la pynlong ïa ka jingpynrung kyrteng ïa ki nongleh kam sniew ha ka cyber ha ka 10 tarik u Nailur, 2024, ha ka jingïatreilang bad ki bank bad ki jaka ai pisa.

“Palat 30.48 lak tylli ki jingtip ba la ïoh na ki bank bad 32.08 lak tylli ki account Layer 1 mule la ïasam bad ki kynhun ba ïashim bynta jong ka Suspect Registry bad la pynduna ïa ki jingpynïaid ba la kot sha ka 25,698 klur tyngka haduh ka 30 tarik u Jylliew, 2026,” u la ong.

U Myntri u la pyntip ruh ba ka MHA ka la pynmih ïa ka Standard Operating Procedure (SOP) kaba bniah bha na ka bynta ka NCRP-CFCFRMS ban kyntiew ïa ka rukom treikam bad ban pynthikna ïa ka jinglong ryntih ha kaba pynïaid ïa ki jingujor halor ki kam runar ha ki Cyber.

Ka SOP ka ai ïa ka lynti treikam na ka bynta ban pynbeit ïa ki jingujor, ka jingïatreilang bad ki bank, ka jingpynbeit ïa ki jingeh, ka jingpynduh ïa ki dak bad ka jingpynphai biang ïa ki pisa ba la thok sha kiba shah thok katkum ki jingujor ba la ïoh lyngba ka National Cyber Reporting Platform (NCRP) jong ka I4C.

U la bynrap ruh ba ïa ka Money Restoration Module na ka bynta ban pynphai kloi ïa ki pisa ba shah thok bad ka Grievance Redressal Module na ka bynta ban weng ïa ki jingeh kiba ïadei bad ka jingpynsangeh ïa ki Bank Account bad ka jingbuh dak halor ki jingdon jingem la pyntreikam naduh u bnai Ïaïong, 2026.

Haba pynpaw ïa ki jingthmu pynsngewthuh paidbah, u Kumar u la ong ba ka sorkar ka la shim ïa ki katto katne ki jingpynsngewthuh paidbah, kynthup ïa ki jingpynbna SMS bad ki jingpynsngewthuh paidbah, ki jingpynbna paidbah lyngba ki CyberDost account, ki jingpynbna TV bad radio, ki prokram skul, ki jingpynbna cinema, ki jingpynskhem ïa ki riew pawkhmat, ki jingpynbna IPL bad ki jingpynbna paidbah halor ka jingïada na ki Cyber kiba leh thok ha ryngkat ka jingïatreilang bad ki jylla bad ki Union Territories.

U Myntri Rangbah u la ïathuh ruh ba ka MHA ka la thaw ïa ka Indian Cybercrime Coordination Centre (I4C) kum ka ophis ba la pyndait lang ban peit ïa baroh ki jait kam runar ha ka rukom kaba ïatreilang.

U la bynrap ruh ba ïa ka NCRP la sdang hapoh ka I4C ban ailad ïa ki nongshong shnong ban pyntip ïa ki jingjia ha ka Cybercrime, da kaba pynleit jingmut kyrpang ïa ki kam runar pyrshah ïa ki kynthei bad ki khynnah.

La plie paidbah ruh ïa ka ‘Sahyog’ portal ban pynsuk ban leh kham kloi ïa ki jingthoh online kiba long be-aiñ da kaba pynlah ban pyntip sha ki IT intermediaries katkum ka aiñ Information Technology Act.