Aizawl, Nailur:
Ka Saitual ka la kylla long tang ma ka ka distrik ha Mizoram kaba la ïoh ïa ka kyrdan ‘Surakshit’ hapoh ka jingïalap paidbah jong ka National AIDS Control Organisation (NACO) hadien ba ka la lah ban pynurlong ïa baroh lai tylli ki thong jong ka buit treikam ban tehlakam ïa u khñiang jingpang HIV ba la ithuh ha ka pyrthei baroh kawei, katkum ka jingpynbna paidbah ha ka sngi Ba-ar.
Ki Jingpynïaid ïa ka jingleit jingwan bad ki jingthoh shaphang ka jingleit jingwan
Ka buit treikam 95-95-95 ka thmu ban pynthikna ba 95% na ki briew kiba im bad u khñiang HIV ki tip ïa ka jinglong jong ki, 95% na kito kiba la lap ki ïoh ïa ka dawai Antiretroviral Therapy (ART), bad 95% na kito kiba don ha ka jingsumar ki ïoh ïa ka jingpynhiar ïa ka jingbun jong ki khñiang jingpang.
Hapoh ka jingïakhih jong ka MAS, ïa ki district la kheiñ kum ki ‘Sangharshee’ lada kim lah ban pynurlong ïa kawei ne tang ïa kawei na ki lai tylli ki thong, ‘Saksham’ lada ki pynurlong ar tylli, bad ‘Surakshit’ lada ki pynurlong ïa baroh lai tylli.
Ka kyrdan ‘Surakshit+’ la ai sha ki distrik kiba lah ruh ban duna ka jingsaphriang jong u khñiang jingpang HIV na ka kmie sha i khun.
Ka jingïalap paidbah jong ka MAS, kaba thmu ban pynpra ïa u kynjri jong ka jingsaphriang jong u khñiang jingpang HIV, la pyntreikam ha kylleng ka jylla Mizoram naduh u bnai Rymphang, ha kaba ïa ki jingkiew ha ka kyrdan distrik la ju bishar bniah man ka por hapoh ka jingïalam jong ki Deputy Commissioner, ong ka jingpynbna.
Katkum ka jingthew jong u bnai Nailar, ka Saitual ka la ïoh ïa ka kyrdan Surakshit, kaba pynlong ïa ka kum ka distrik kaba nyngkong bad kaba marwei ha ka jylla ban ïoh ïa ka kyrdan haduh mynta.
Ka Deputy Chief Medical Officer u Zothanpari Chhakchhuak ka la pynshong nongrim ïa kane ka jingjop ha ka jingkyrshan jong u Saitual Deputy Commissioner u Srinivas Sadi bad ka jingïatreilang kaba neh na ki seng trei mon sngewbha, ki balang bad ki nongïalam shnong.
Ka la ong ba ka jingïashim bynta jong ki ka la ïarap ban pynïar ïa ki kam ban test HIV bad pynsngewthuh ha kylleng ka distrik.
Ka Chhakchhuak ka la ban jur ba ban pynneh ïa ka jingjop kan donkam ïa ka jingpyrshang kaba bteng ban pynthikna ba kham bun ki briew kin leh ïa ka test HIV bad kin tip ïa ka jinglong HIV jong ki.
Ka la kyntu ruh ïa ki briew kiba im bad u HIV ban bud ryntih ïa ka ART, da kaba ong ba ka jingsumar kaba neh bad ka jinglap kloi kan dang long kaba kongsan ban ïada na ka jingsaphriang shuh shuh bad ban pynskhem ïa ka jinglong Surakshit jong ka Saitual.
Katkum ka jingkheiñ jong ka Mizoram State AIDS Control Society (MSACS), la lap ba ki don 34,930 ngut ki briew kiba don ïa ka jingpang HIV ha ka jylla naduh u bnai Risaw 1990, ha kaba la lap ïa uba nyngkong eh. Ki jingpynïaid ïa ka jingleit jingwan bad ki jingthoh shaphang ka jingleit jingwan
Na kine, ki don 6,439 ngut kiba ïap na katei ka jingpang haduh u bnai Naitung mynta u snem, ong ka Society.
Ka MSACS ka la ïathuh ruh ba ki don 29,217 ngut ki nongpang kiba la pynrung kyrteng na ka bynta ka ART, ha kaba 26,382 ngut ki la sdang ban ïoh ïa katei ka jingsumar.