D H Kharkongor
Nga kubur ba ka jingai ïa u khynnah ïa ka smartphone, khnang ba un myllen, ka ïa syriem pynban thik kum kaba ai ïa u da u ‘heroin’. Nga shem ba kam long kumta tang ïa u khynnah hynrei wat ïa uba lahheh la san lane lah rangbah. Ha ka jingïoh ka jong nga ka ‘smartphone’ ka la ioh lad ban ‘tehmraw’, suki pa suki, naduh ïa uba dang khynnah tad haduh ïa uba la rangbah. Lehse kam long kaba bakla ban ong ba u ‘briew’ um lah shuh ban im, wat tang shikhyllipmat ruh, khlem ka smartphone, kata, un khlem da seilor, dem la ka khlieh dnung bad peit pynleit jingmut ha la ka jong ka smartphone. Katta katba u nang pynleit jingmut ha kaba katta ruh u nang ngam suki jai jlang sha ki thwei ba jylliew jong ‘rngai’. Wei ba ki lah don sha ‘rngai’ ba ha kawei ka liang ym lah khlem ‘sngewsynnei’ ïa ki katba ha kawei pat de ka liang ym lahkhlem da ‘isammut’.
Wat haba ïashong ïasahlang ha u juh u tnum u tyndai pynban ka jingmut ka jingpyrkhat pat de ka her bak-lbak sha la ka jong ka jong ka ‘pyrthei’. Wat haba ïa don lang ha syndah skhak pynban ïa jngai pat iwei na iwei thik kumba jngai ka mihngina ka sepngi. Poi ban ithuh ithaw khambha ïa kiba don sha kawei pat de ka pyrthei ban ïa kiba don ha syndah skhak. Kham sngewieit sngewjan ïa kiba sha kawei pat de ka pyrthei ban ïa kiba ha syndah skhak. Kham don por lane pynlut ka por bad kiba don sha kawei pat de ka pythei ban ïa kiba ha syndah skhak. Kane baroh ka dei tang na ka daw jong ka ‘smartphone’.
Lah ban ong ba ka ‘smartphone’ ka lah long thik kum ka ‘er kaba u ‘briew’ u hap ban ring bad pynhiar mynsiem. Lah ruh ban ong ba ka jingkordor jong ka ‘smartphone’ ka ïarngkat bad ka ‘Bible’. Ka paw kumta naba ha shwa ba u ‘briew’un ioh thiah u da pynlut por katduh khatwai bad ka (smartphone) katba mynstep, un tang shu mar ïa plied la ki khmat, u lah tare biang shwa sha ka. U ‘briew’ um pynlait shuh na ka, kata, naduh tang shu mar ïa khie haduh ba un da iohthiah. Wat habau lah kiew thiah noh pynban u ‘bapli’ u dang pynlut por shwa bad la ka jong ka ‘smartphone’. Hadien ba u lah kyndit thiah pat ruh u dang pynlutpor shwa, ha la ka jong ka jing-thiah, bad la ka jong ka ‘smartphone’. Te kumta u ‘briew’, khlem poi pyrkhat, u kum pynsyrwa kai pynban ïa la ka jong ka por, kaba kordor ka jong u, lem bad la ka jong ka ‘smartphone’. Ka ‘smartphone’ kaba um long ban ïakhlad lok wat tang shipor ruh.
La hangno hangno bad ruh badno badno u bapli u ‘briew’ um ju suitñiew shuh ban da peitthuh bha ïa kiei kiei kiba ka dei ïa uba un da peitthuh bha. U bapli u ‘briew’ um suitñiew ruh de ban da shah shkor bha dnong ïa kat kaei kaei kaba ka dei ia u ba un shah shkor bha dnong. U bapli u lah shu ïohi, ïa kiei kiei, khlem da ithuh bad u lah shu iohsngew ruh de, ïa kiei kiei, khlem da sngewthuh. Kumta wat ka ïakren ïa khana ruh ka lang shu long ‘tbut-tbat’ lane ‘muk-mak’. Ka long lehnohei ban ïakren ïakhana (converse), bad u, kumba dei ka rukom, wei haba u bapli u lah don sha la ka ‘rngai’.
Nga lap nga shem ba kam bha ban pynthut ïa uno uno uba lah shu don beit noh ha la ka ‘rngai’. Kam bha, khamtam haba lah ithuh shaikdar ba u lah shah teh ‘mraw’ ha la ka jong ka ‘smarphone’. Kam bha naba ym artatien ba un sa kum long ‘khoi-khoi’ mynsiem lane ‘phoilian’. Wat lada ka dei ka mat lane ka phang kaba donkam shisha shisha ban ‘ïakren’ ban ‘ïakhana’ lane ban ‘ïaphylliew jingmut’ pynban hap ban ap shwa tad ynda u bapli u lah wan phai na ‘rngai’ lane u lah don por ban shah shkor bha dnong. Kane ka jinglap ka jingshem ka jong nga ka pynshisha ba kam don jingmut lane kam don dor ban ïakren ban ïakhana bad ki bym don por lane bad ki bymsuitñiew ban da shah shkor bha dnong. Kam myntoi naba kan nym long kaba seisoh. Kam myntoi naba ki sngap ban pynphai ñia ym ban puson bad ban sngewthuh shai.
Kam myntoi naba kin ïaibuhteng shi ïaibuhteng tad haduh kin da hun ka jingjngi ka jong ki ha ki thwei ba jngum jong ka ‘rngai’. Kum ban shu ong noh – ïakren ïa khana ïa kawei kin jubab pat de ïa kawei. Kdew bad bthah da kawei kin leh pat de da kawei lane da kumwei. Kam myntoi naba kaba kut ka lah ban long pynban kaba ‘markhongpong khongdeh’. Kam lait ban long kumta wei haba ka jingïohsngew (hearing) ka ïapher bak-lbak bad ka jingshahshkor (listening). Kan nym lait wei haba ki shu ïohi liak khlem lah ban da peitthuh bha ïa kaba la kdew lane ïa kaba la pynishai.
