D. H. Kharkongor
Te balei ban sngewphylla, balei ban sngewkyndit bad balei hi ruh ban sngewbynñiaw. Kam myntoi ba phin ïa ‘trud’ ramia ïa la ka jong ka shynrong khlieh kumba kam myntoi ba phin ïa shong kyrshan tmoh kum kiba shempap. Kam myntoi naba nga lah dep ban ïathuh, naduh kaba sdang bad kum ka jingmana, ba une u paidbah u lah dep lypa ban rai. Nga lah dep ban ïathuh ba kaba sah ïa u ka long beit thik tang kumno ba yn poi noh kata ka sngi ha kaba un ïoh ban ïa leit rung shi met shi met, hangta hapoh ita i kyndong khop, na ka bynta ba un pynskhem beit noh triang ïa la ka jong ka rai. Naduh kata ka khyllipmat u paidbah u la shu lynga bad u lah shu pisa mynsiem tang kumno ban poi noh sa ka sngi kaba phin ïatip beit noh ïa ka jubab kaba u la pynkhreh kyrpang na ka bynta ka jong phi. Ka jingap kyrmen, kaba haduh 45 sngi.
Kane keiñ kata ka jingjop donburom ka jong u paidbah, uba da angnud shisha ïa ka jingkylla ha ka saiñpyrthei lane saiñ hima sima. Ka jingjop donburom ka jong u paid uba sngur mynsiem hynrei uba shah kynthoh pynban ba u dei u paid uba shu shongshit biej. U paid uba shah kheiñ dew thala. U paid uba shah pynïasyriem tang bad ki khyllung ki khynnah bad ki khyllud kiba dang hapoh ka 18 snem ka karta. U paid uba ki myrsiang ki ngeit bad ki kop syndon hi ruh ba ki lah ban pynbiej ne pynthame kai ïa u (paid) man la ka san snem. Uba hana u (paidbah) da ngop shisha hi ruh jlang shi jlang, man la ka san snem ba ki myrsiang ki leit ban pynbiej ïa u. Kane keiñ ka dei kata ka jubab ka jong uta u paidbah, uba shah kynthoh beiñ, ïa kita ki myrsiang. Ka jubab kaba pynshisha ba ym dei ban ïai shim kabu ïa u paid uba lui lui. Kaba katno tam ban shim kabu ïa u paid knup paid trap. ñiuma, lah ban pynthame ïa ki katto ki katne haduh katto katne sien hynrei da lei lei ruh em yn nym lah ban pynthame ïa baroh salonsar, lynter tait.
Kane mynta ka dei ka jingpynshisha, ïa kaei kaba nga la dep kren naduh myng-kong ka sngi, ba ka jingïakhun kaba shisha ha kane ka kynti kaba mynta, ha kane ka Shillong Parliamentary Constituency, ka dei pynban tang hapdeng ka VPP bad ka INC. Ka jingpynshisha ba ka NPP bad ka RDA ki ïakhun, hapdeng jong ki, na ka bynta ka kyrdan kaba 3 (lai). Kane keiñ ka dei ka jingpynshisha ba ka jingwan rung ki 50 ngut ki nongkyrshan jong ka BJP kan sa pynlong pynban ïa ka jingmih noh ki 100 ngut kiba lah don lypa hapoh ka sem jong ka NPP. Kane keiñ ka jingpynshisha ba u paid u lah tip shai ba ka NPP ka dei hi ka BJP ne ba ka NPP ka dei tang ka durbula jong ka BJP.
Kumta yn dang phylla ruh lei haba naduh ka kynta kaba nyngkong ka VPP ka lah da suh hi wiaw ïa sha ka jingjop. Wat tang hapoh ka 10.00 baje ka VPP ka lah dep tam lypa da kumba 1.00 lak ‘votes’ ïa ka INC. Ha shwa jong ka 1.00 nohphai sngi ba u Dr. Ricky A J Syngkon jong ka VPP u lah da kynjoh syndon tad haduh kumba 5.30 Lak tylli ki ‘votes’ katba u bapli u Vincent H Pala jong ka INC pat de um pat kynjoh wat tang 2.00 lak tylli ki ‘votes’. Ka dak ka shin kaba pynthikna ba ha kaba kutka bapli ka kong M Ampareen Lyngdoh, jong ka NPP, kan nym kynjoh ïa ka 2.0 laks’votes’; u Robert J Kharjahrin jong ka RDA un nym kynjoh ia ka 1.0 lak ‘votes’; u Lakhon Kma un nym kynjoh ïa ka 0.25 laks ‘votes’ bad u Peter Shallam un nym kynjoh ïa ka 0.10 Lak ‘votes’.
Ngam artatien ba wat u Lakhon Kma hi ruh um shym la khmih lynti ba un ioh haduh katto katto ki ‘votes’. Ngam artatien ba ynda haba wei briew um lah pat ruh khlem da rymmuiñ ïa la ka jong ka nusip kaba bha. U rymmuiñ naba u tip shai ba lehse ‘shipawa’ na ki ‘votes’ kiba u la ïoh ki dei pynban ki ‘votes’ jong ka VPP. Ki ‘votes’ ki jong u paidbah uba shida jinglong bad uba dang duna shisha ïa ka jingtip. Ki ‘votes’ ki jong u paid uba kat ban kum bakla ïa u (Lakhon) bad ïa u Ardent ne ha kaba ïadei bad ka shap ïa u Prah bad ïa u Pdung. U paid uba tip tad ynda la dier ïa la ka jong ka jingshida bad ka jingbakla. U paid u bym lah khlem da sngewsih, khlem da khuslai jingmut bad syier mynsiem namar la ka jong ka jingbakla.
Wat haba phai sha ka Tura Parliamentary Constituency ba kam long kaei kaei kaba phylla. Ki dak ki shin, ha ryngkat ka jingpasiaw ka jong u paid A’chik, ki ai ka jingkyrmen ïa u Saleng A Sangma jong ka INC. ñiuma, lah ithuhshai ba ka jingïakhun ïa ka Tura Parliamentary Constituency kan dei beit thik tang hapdeng u Saleng A Sangma jong ka INC bad ka Agatha K Sangma jong ka NPP. Kat nang ïaid ki sngi ki i ïa ba lah ithuh ba ka jingjop kan dei ka jong u Saleng A Sangma jong ka NPP. Ithuh shai ba wat shatai hi ruh ka jingai jingkyrshan jong ka BJP ïa ka NPP kanshet shukor pynban ïa ka NPP. Hynrei ym shym poi pyrkhat ba u Saleng A Sangma un jop donburom, ïa kat ka Agatha K Sangma, da palat 1.50 lak ‘votes’.
Kane kam dei tang ka jingjop jong ka seng saiñ pyrthei VPP ne tang ka jingjop ka jong u Dr Ricky A J Syngkon hynei ka dei ka jingjop donburom ka jong u paid uba lah da ngiah bad uba lah kdang shisha ïa ka synshar ka khadar ka bymhok, ka bymkhuid bad kaba pynshlur pynban ïa ka jingbamsap. Kane ka dei ka jingjop ka jong u paid uba da thrang shisha ïa ka synshar ka khadar kaba khuid kaba suba, ïa ka synshar ka khadar kaba ym noh shiliang ne peit shiliang bad khamtam eh ïa ka synsharka khadar kaba lait na ka jingbam sap. Kane ka dei ka jingjop ka jong u paid knup paid trap uba sngur jingmut jingmut jingpyrkhat bad uba angud ïa ki lad ki lynti ban kiew shapharang da kaba hok ne ïa ka kamai kajih kaba hok.Ka jingjop ka jong u paid u ba kloi ban thied hi da la ka jong ka umsyep naduh ïa u Prah, ka sopti lynkot kti ba khlem budam kaba don ka shap ka jong u Prah tad haduh ïa ka lama jong ka VPP. U paid uba kloi ban lut hi na la ka jong ka pla ne ka um syep, naduh la ka leit ka wan tad haduh la ka sha ka ja.