I. R. Dkhar
Ka Jylla Meghalaya jong ngi ka dei ka Jylla kaba la paw kum ka Jylla ka bym ju lah ban pyndep ïa ki jingshna ne jingtei ne ki projek ha ka por kaba biang. Ki shim por palat shaba palat ban pyndep, don ruh kiba shi ieh khongreng.Ngin peit nyngkong ïa ki surok 4-lane na Umshyrpi sha 7 mer ter ter shaduh Pynursla ki shu sah kut khlem lah pyndep haduh mynta. Ka surok 4-lane na Mawmaram, Sohiong sha Mawlyndep, Umbir, G.S. Road. Ka Zoo ha Kyrdemkulai kaba la mang da ka Sorkar lah da ki phew snem mynta, ka shu sah teng beit. Ka jingshna pynheh ïa ka Shillong Airport ha Umroi ka ban ailad ban hiar bad kiew ki liengsuiñ kiba heh. Ki medical college bad ki Engineering College kiba lah da ki snem la plan da ka Sorkar ym lah ban pyndep. Ka Ïing Dorbar Thawaiñ, Ka surok na suiñ ne flyover ban pynduna ïa ka jingblok kali, ka market complex ne ka iew ha Laitumkhrah, ka surok 4-lane na Umiam sha Shillong. Kine ki long tang katto katne kita ki jingshna ne jingtei ne ki projek kiba shu dep plan ne kiba shu sah khongreng, kiba shu jer kyrteng tang katto katne, kiba shu plan ne kiba la sdang trei ruh. Sa kiwei kiwei ruh ki projek ki shu sah kumjuh. Shano kata ka jingroi jingsan ne jingkiew shaphrang (developments) ha kane ka Jylla Meghalaya jong ngi.Teng teng la sngewleh raiñ ban sngap hakhmat ka pyrthei.Toi ka jingmang tyngka da ka Sorkar ka la don.Wat lada kam don ruh, ka Sorkar Kmie ka don lada ka Sorkar Jylla ka pan bad ai ïa ka plan na ka bynta ka jingroi bad jingkiew shaphrang.
Haba ïanujor bad kiwei kiwei pat ki Jylla tang hapoh kane ka thaiñ shatei lam mihngi ka ri India, ka Meghalaya ka la dei kawei kaba la sahdien bha. Mynta la palat 50 snem ka jingioh Jylla la ka jong, hynrei ki lynti synkien, ki jingtei ïa ki ïing-ai-jinghikai ha ka liang ka koit ka khiah, ka jingnang jingtip jong kane ka juk mynta ka dang sah kumjuh. Ym tip lano kine kiei kiei kin kylla na kaba long mynta. Ban ïakren lei lei shaphang ka jingseng ïa ki karkhana (industries) ban seng kam seng jam na ka bynta ki khynnah samla kynthei bad shynrang kam don. Ki kam ha ka jngoh kai pyrthei ne ka tourism kam paw eiei shu sah tang ha ka ktien khlem kam. Ha ka jingshisha ki kam jngoh kai pyrthei ha Meghalaya ka dei kawei ka lad ban ai kam ai jam ïa ki samla kynthei bad shynrang ha kane ka Jylla.
Ka Sorkar Meghalaya, ikumba ka shu lap miet ha ka jingpynlut pisa ha kaba thung kam ïa ki bym dei shuh ban ai hadien ba ki la rem ne kiba la shah pynhiar shuki. Ka mang tyngka jong ka Sorkar ka la shu leit sha ka jingpynlut ïa ki, ha ka jaka ban thaw kam thaw jam ïa ki briew la jong ne ki samla kiba ym don kam jam.Ka seng saiñ hima sima kaba synshar ïa ka Jylla, ka sngewsarong namar ka la ioh ïa ka jingbun paid (majority) kaba ym lah shuh ban pynkhyllem ïa ka. Dei na kane ka daw ba lada ka leh kumno kumno ruh, kam salia nabar ym ba lah ban pynkhyllem ïa ka.
Dei sa tang u paidbah uba lah ban ai ïa ka jubab ynda la dei ka por ban jied ïa ki Nongmihkhmat kiba dei shisha kiba pyrkhat na ka bynta jong u duk u suk, u rangli u juki, ki samla kiba la pass ïa ki jingpule bad ka jingpyntbit jong ki na ka bynta ki kam bapher bapher. Pynban ka long kaba sngewsamut bad sngewlehraiñ ba kum ka Sorkar NPP kaba khlaiñ kam lah pat ban thaw ki lad ki lynti na ka bynta ka roi ka par. Dei na kine ki daw ba mih buh ki jingïakhih bad ki Seng bapher bapher. Ynda haba ka long ha kane ka dur, ka jingbha ha ka imlang sahlang bad ka lawei jong ka jaitbynriew kan long kaba dum ha kaba ka jingtip briew tipblei kan hiar arsut bad wanrah ïa ka jingjot lyngba ki kam jong u soitan uba peit kliaw ïa kane ka jaitbynriew kaba tipblei tipbriew.
