Hangno bad kaba kumno kata ka jingkyrduh

Mynsngi mynshai ka suiñbneng ka rang ka rkhiang wat lada ka umjer ka la nang jaw pat mynmied mynïong.

D H Kharkongor

Ngi lah da poi tad haduh ka taïew kaba ar jong u bnai uba Khatwei, u Naiwieng. Ngi don satang kumba 7 taïew tam, ha shwa ba une u 2025 un kutnoh.Wat kane ka Synrai ruh ka imat kumba kan sa kutnoh shen. ñiuma ïa kumne mynta te ka suiñbneng ka dang pyngngad bad ka dang syaid ruh de, khamtam mynsngi mynshai. Ka jingshit jinglhop lem bad ka jingtheh syep thehsyar lei te kam don shuh. Mynsngi mynshai ka suiñbneng ka rang ka rkhiang wat lada ka umjer ka la nang jaw pat mynmied mynïong. Ka jingdum pat ruh kan nang jlan wei ba ka jingshai kan nang lyngkot.

Te katba kiwei ki la dep tad naduh kaba otkba, ka shohkba bad wat kaba pynpoi ïa u kba haduh ha ki thiar ba kiwei pat de ki dang hap ban ap shwa ba un kham dap doh bad kham ih ruh de. Shata sha kaba ki pynthor ki la lyngkhuid bad tyrkhong ba wat ki blang ki masi ruh ki la iohlad ban ïa krih laitluid. Katba shata shawei pat te kin dang hap ban ïa ap shwa sa shipor. La shano shano ruh ki khynnah pule te kim pat ioh lad ban ïa mastieh laitluid, kum ki blang bad ki masi,wei ba ki dang hap ban dur-iap shwa ha ka kot, khang ba kin dup kiew Klas. Ki bapli kin dang hap ap shi-tom tad haduh ynda dep shwa ka ‘Final Examination’.

Kumne shen wat ki um ki wah ruh kin sa sdang ban ring sdot ring swai. ñiuma, ki um ki wah te ki la nangsngur lane ki la khuid khlir khlir, wei ba ka suiñbneng ka la rang bad ka umsaw ruh ka la kut, tangba ki dohkha dohpnat pat de ki la nangkhreh leit shongrieh noh sha ki krem ki kroh. Te kumta u ‘rawon’ uba dang sahnud ïa ka khwai dohkha um banse ban phai beit noh sha ki jaka them, kata, katba ka dang syaid lane ai lad ka suiñbneng. Un hap hun beit noh da ka ‘Khwai Pung’. Uba bun u la nanghiar bad nangkrih sha ki pung kiba byllien bah jong ka Assam. Te kumta ka dei pat ka kabu Ksiar ïa ki trai pung jong ka Assam. Te hangno bad kaba kumno kata ka duk ka kyrduh ne kata ka jinghiran, kaba hangne ha Ri Khasi, ynda haba bishar shwa tang na u paid Khasi Khara uba hiar leit khwai shaduh sha Assam? Kumba ong ‘mano’ re, ynda haba ïa kren ïa ki jingdonkam kiba kham kongsan, kiba ha la ïing ha la sem, ki ud ki nam ba duna ka ioh ka kot lane ka kamai kajih lane ba ym pat kotbor, katba ïa ka Khwai te em. Ynda ïa ka kam ka jam ki ud ki nam ba ki sngewñiun ka met ka phad, katba ïa ka Khwai te em. Kiba bun ki kam ki jam ki dang ïaisahteng, hana ba ym pat lait por, katba ïa ka Khwai pat ki laitpor ne ki don por. Hana ioh pynban da ki ‘dohkha dohpnat’, kiba ym pat ju ïa kynduhmynno mynno ruh, ïa ka bam kaba bang ka bathiang badkaba tei met teiphad ban ïa ngi kiba hapoh ïing ne na la ka nub khohsiew. Hana la kham kor pynban ka ‘dohkha’ ban ïala ki jong ki khun ki kti.

Kane ka dei ruh ka por lane ka aiom jong ka ‘jingïatehktien’ bad wat ka jingsdang jong ki ‘jingkyntiewkurim’. Ka ‘Kyntiew Kurim’ kaba ym shuh kum mynno mynnomynba ka ‘kynthei’ ka mih na la ïing ban leit beit thop da ka kjat, lem bad baroh kiba ïasynran ïa ka, tad shaduh sha ‘ïingmane’. Ka juk kaba wat ki marjan marpa lane ki para-shong para-thaw pat ruh ki dang ïa ap hi kmang, kum ki miaw-wat hapdoh, lano ban iohi ïa kata ka jingleit lynti ka jong ka sha kata ka jingkyntiew Kurim. Ka juk kaba ki dang ap hi thop tad haduh ba kan da wan phai biang sha la ïing lem bad la u jong u ‘Kurim’. Ka juk kaba ki nongpeit kai pat ruh ki dang ïakah ïa la ka khmut bad ka shyntur da la ka tapmohkhlieh. Ki por mynba ka ‘khawai kyntiewkurim’ pat ruh ka dang long shisha shisur shidur. Ka por ha shwa jong u ‘Party Decorators’, ki  ‘Wedding Planners’, ki ‘Wedding Caterers’ lem bad ki ‘Banquette Halls’. Ka por mynba uba bun balang u dang kotbor ïa ka ‘Kyntiew Kurim’.

Ha kane ka liang pat ruh hangno bad kaba kumno shisha kata ka jingkyrduh bad ka jinghiran wei haba baroh baroh la shu ïa beh tyrneng pynban ïa ka rongphongpyrthei. Ka juk kaba kiba kumno kumno ruh ki la shu phohsniew beit lane angud ban ioh lem da kat kata ka ‘Fairy Tale Wedding’. Ka jinglut jingsep kaba kham bun pat ruh ka leit pynban sha kiei kiei kiba, ynda haba la pynshong nongrim bha, ki dei pynban tang ki rongphong lane ki jingïabud tyrneng.Te wat ka ‘bam’ ruh ka kylla long ka jingïabud tyrneng wei ba ym don shuh kano kano ruh kaba dei shisha ka ‘bam tynrai’.

Kaba sngewtynnad pat ka long ba la nang bun napdeng ki nongshah khotsngewbha kiba la nang sngewthuh kat ban kiar noh kaba leit rah kyndung kyndung, kum ka jingaisngewbha, da ki mar ki mata. Ki lah shu ai beit noh da ka ‘Pisa’, kaba kat kum la ka jinglahbor, kaba ki da thep kyrpang pat ruh khop ha I ‘envelope’ bad ai kyrpang ruh thik ha ka kti jong ki ‘Shijur’, kiba dang shu dep ka ‘jingkyntiewkurim’. La nang kut kato ka juk kaba ki ‘nongïathoh’ ki ioh pdiang lehnohei pynban haduh saw-san tylli ki mar kiba kumjuh, ki mar kiba kim donkam lymne pynmyntoi.