ïasoi jingïateh ka sorkar Mizoram bad ka kynhun Hmar

Aizawl, ïaïong: Ka sorkar Mizoram ha ka 15 tarik, Ïaïong, ka la ïasoi ïa ka jingïateh kular bad ka kynhun ba la ïalam da u Lalhmingthanga Sanate jong ka Hmar People’s Convention (Democratic), kaba lah...

Aizawl, ïaïong:

Ka sorkar Mizoram ha ka 15 tarik, Ïaïong, ka la ïasoi ïa ka jingïateh kular bad ka kynhun ba la ïalam da u Lalhmingthanga Sanate jong ka Hmar People’s Convention (Democratic), kaba lah ban pynkut noh ïa ki kam lehnoh kiba la neh da ki phew snem ha kane ka jylla.

Ïa kane ka Memorandum of Settlement (MoS) la soi da u Home Secretary ka Mizoram u David Lalithantluanga bad u President ka HPC(D) u Lalhmingthanga Sanate ha ka jingïalang kaba la long ha Sakawrda kaba dei ka jaka treikam jong ka Sinlung Hills Council (SHC). Ha kane ka sngi la leit ban ïashim bynta da u Lalmuanpuia Punte, ki heh ophisar, bad ki nongïalam jong ka jaitbynriew Hmar.

Ka jingïateh ka buh ïa ka lynti pynroi kaba bniah na ka bynta ka thain SHC kaba bun ki Hmar ha ki bynta ba shatei bad Shatei-lam-Mihngi jong ka Mizoram. Ka kynthup ïa ki kyndon na ka bynta ban pynbha ïa ka mang tyngka, ka jingpynroi ba kyrpang, ki jingpynbha ïa ki jingtei, bad ka jingpynbha ïa ka jingpynïasoh.

Kum shi bynta jong katei ka jingïateh, 43 ngut ki dkhot jong ka kynhun ba la ïalam da u Sanate kin buh tiar ïaleh bad kin ïasoh bad ka kynhun paidbah. Ka jingïalang ba la tip kum ka “homecomming” na ka bynta ki dkhot ba la pyndem la buh ban pynlong ha ka 30 tarik, Ïaïong ha Central Training Institute ha Sesawng, hajan Aizawl.

Ka jingïateh ka ai ruh ïa ka jingithuh kaba thikna ïa ka Sikpui Ruoi, ka tamasa Hmar kaba heh tam kaba la rakhe man la u snem ha ka 5 tarik u Nohprah, kaba pyni ïa ka kolshor kaba kongsan na ka bynta ka imlang-sahlang.

Haba khot ïa kane ka jingïateh kum ka “mawjam”, u Punte u la ong ba ka pyni ïa ka jingkut jong ka jingïaleh pyrshah jaitbynriew ha Mizoram.

U la kdew ba ka jingbym don ka roi ka par bunsien ka pynmih ïa ka jingbymsuk bad pynpaw ïa ka jingkyrmen ba ka jingïateh kular, kaba don tynrai ha ki jingkular pynroi, kan pynthikna ïa ka jingsuk kaba neh.

U Home Secretary u Lalithantluanga u la pynpaw ba ka jylla mynshwa ka la ïasoi ïa ka jingïasuk bad ki kynhun lehnoh Hmar ha u snem 1994 bad 2018, ha kaba ka jingïateh kaba khatduh ha u snem 2026 ka la pyndep ïa ka jingïasuk.

U Sanate u la kubur ïa ki jingaiti ba la leh ha ki lai phew snem jong ka jingïaleh pyrshah, da kaba pynpaw ba watla ka jingïateh kular ka lah ban ym pyndep ïa baroh ki jingdawa ba nyngkong, hynrei ka pyni ïa ka sienjam kaba bha sha ka jingïasngewthuh jingmut lang.

Ka HPC(D) ka la dawa ban pynkylla ïa ka rukom synshar na ka bynta ka SHC, kynthup ban pynkylla ïa ka jingsynshar jong ka sha ka District Council and Minority Affairs Department, ha ryngkat ka jingkiew ka jingpynbun ïa ka pisa, ka jingpynroi ïa ki jingtei, bad ka jingseng ïa ki jaka pule. Ka la pan ruh ban ithuh ïa ka Sikpui Ruoi bad ka Hmar Martyrs’ Day kum ki sngi shuti.

Kane ka kynhun ba la ïalam da u Sanate ka dei kaba khatduh napdeng ki lai tylli ki kynhun lehnoh Hmar kiba la trei naduh u snem 1996, bad ïa kane ka jingïateh kular la ïohi paidbah kum ka jingpynkut ïa ka lynnong bakhatduh jong ki lehnoh ha Mizoram.