Duna kiba kren shaphang ka jingkiew dor?

Ka jingkiew dor ki mar ki mata kynthup ka umphniang kali ka dei kaba ktah haduh katta katta ïa ki nongshong shnong khamtam ïa kito ki longïing kiba duna ha ka ïoh ka kot. Hynrei...

Ka jingkiew dor ki mar ki mata kynthup ka umphniang kali ka dei kaba ktah haduh katta katta ïa ki nongshong shnong khamtam ïa kito ki longïing kiba duna ha ka ïoh ka kot. Hynrei ïa kane ka mat ha Jylla Meghalaya, duna bha kiba kren bad mih paidbah ban pynpaw ka jingpyrshah ïa ka jingpynkiew dor ïa ki marbam mardih bad kiwei kiwei ki mar. Ka jingkiew dor ki marbam la sakhi na ka por sha ka por bad kam don ka jingpeitngor kaba khlaiñ khnang ba ki nongkhaïi kin nym leh katba mon.

Ka dor ki marbam bad ki mar ki mata, ki ïapher na kawei ka jaka sha kawei pat wat tang ha kane ka nongbah Shillong. Ka dor ki mar ki mata kaba die ha ïewduh ka ju ïapher noh lada leit thied na ki dukan heh ha kiwei pat ki jaka kiba ym pat da jngai na ïewduh. Kiba riewspah kim da khuslai than lada ka dor ki mar ki mata ka kiew katno katno ruh. Hynrei kaba ktah tam eh ka dei ïa ki longïing baduk kiba ka jingkamai jong ki ka long da kaba bylla mynsngi, thied khaw da miet. Ka jingpynkiew dor ka Sorkar Pdeng ïa ka umphniang kali ka la nang ktah shuh shuh ïa ki paidbah, namar lada kiewdor ka umphniang kali, ka bai pynkit ïa ki mar ki mata ruh ka kham rem.

Tang mar ïa kut ka ilekshon ha ki san tylli ki Jylla jong ka, ka Sorkar Kmie ka la pynkiew biang ïa ka dor jong ka umphniang petrol bad diesel da kumba 3 tyngka duna eiei. Ka dor jong ka petrol bad diesel ha ka shi litar ka ïapher na kawei ka Jylla sha kawei pat bad na kawei ka jaka die umphniang kali sha kawei pat. Ha nongbah Shillong, ka dor jong ka petrol ka long T.99.63 shi litar bad ka dor jong ka diesel ka long T.90.94 shi litar. Ka dor jong ka tyndong lyer shet jingshet (LPG cylinder) ka la palat ïa ka T.1000. Kham bunsien, kiba ju ïakhih ban pyrshah ïa ka jingkiew dor ki mar ki mata, ki dei ki seng saiñ pyrthei. Haba ki seng saiñ pyrthei ki ïakhih, ka ju don ka jingkynthoh ba ki ïakhih na ka bynta ka jingmyntoi jong ki ha ka saiñ hima. Kane ka jingkynnoh ka lah ban dei, hynrei ka jingshisha pat ka long ba ha Meghalaya, ym ju kham don da kiwei pat ki seng ban ïakhih khamtam ki bym don bynta ha ka saiñ hima.

Ki longïing baduk kim lah leh ei ei bad ka sur jong ki kam khlaiñ lada ym don lem kiba kyrshan ban pynsawa ïa ka jingeh jong ki sha ki tyndong skhor jong ka Sorkar. Ha India baroh kawei, ki mat ha ka por ilekshon, la ka dei ban jied ïa ki MLA ne MP, bunsien ki dei ki mat kiba shu pynshit briew, ym ban ïakhun ïa ka ilekshon halor ki mat kiba ktah shisha ïa ki paidbah khamtam eh kiba duk. Ka Jylla Meghalaya, ka dei kawei na ki Jylla kaba don bun tylli ki seng bapher bapher, naduh ki seng trei mon sngewbha (social organisations) haduh ki seng kiba ju pynbor ïa ka Sorkar (pressure groups) ban pynurlong ïa ki mat jingdawa bapher bapher. Balei ha Meghalaya ka duna bha kiba kren ïa kane ka mat? Kane ka dei ka jingkylli kaba bun ki paidbah ki kylli namar ym don ba ïalam nakhmat ban ïakhih pyrshah. Ka long kaba donkam ban mih paidbah bad kyrshan lang ban pynhiar ïa ka dor ki mar ki mata. Ngeit skhem ba ym don ba shah thied noh ha ki nongkhaïi ban phah sngap jar khnang ban nym kren pyrshah ïa kane ka mat kaba ktah ïa u luk u lak.