Hebron, Jylliew:
Katkum ki khubor, la ong ba ka jingleit thombor jong ki shipai Israel ha kine ki khyndiat sngi ba la leit, ka la shim ïa ka jingim jong uwei u khyllung na Palestine hadien ba ki shipai ka Israel ki la ther kuli naphang sha ka kali jong ki kmie- ki kpa jong utei u khyllung.
U Sam Fahd Abu Haikal, ula shah pyniap ha ka janmiet jong ka Sngi Thohdieng, bad ki kmie ki kpa jong u, ki la mynsaw, ha ka por ba ki dang niah kali ha ka thain Tel Rumeida, kaba don shathie jong ka Hebron City, ong ka khubor jong ka tnat.
Ka tnat pathai khubor ba thikna jong ka Palestine, ka WAFA, ka la ong ba une u khyllung u la mynsaw jur hadien ba u la shah siat ha ka khmat da ujuh u kuli uba la pynmynsaw ïa ka kmie jong u. Hadien u la khlad noh namar ka jingmynsaw jong u. U kpa jong u, u Fahd Abu Haikal, uba dei u nonghikai ha Bethlehem University, ula shah siat ha ka kti. Kine ki shipai ki dang leit na Bethlehem ban leit jngoh ïa kiba ha iing ha Hebron haba ki shipai ki la siat, la iathuh ka tnat treikam.
Ki shipai jong ka Israel ki la pynjur ïa ki kam shipai ha West Bank naduh ka 7 tarik u Risaw, 2023 jong ka Hamas kaba la pynïap ïa kumba 1,200 ngut ki briew bad shim 251 ngut ki briew kum ki nongshah rahbor, kaba la pynmih ïa ka thma ha Gaza. Ka jingpynshitom beiñ jong ka Israel, haduh mynta, ka la pynïap ïa palat 72,900ngut ki nong Palestine, ong ka khubor jong ka tnat ka koit ka khiah jong ka Gaza. Kane ka tnat, kaba dei ka bynta jong ka sorkar ba la ïalam da ka Hamas, la ïohi kyllum ba ka long kaba lah ban shaniah da ki tnat jong ka United Nations bad ki riew shemphang ba laitluid.
Ka United Nations, ka iathuh ha ka taiew ba ladep, ba ki don palat 1,000ngut ki nong Palestine, kiba la shah pyniap ha West Bank bad shatei lam mihngi jong ka Jerusalem, naduh ba ka thma ka la sdang bad ym duna ïa ka 240ngut na ki, ki dei ki khynnah rit. Ki don sawphew hynniew ngut ki briew kiba la shah pyniap naduh ba sdang une u snem, la ong ka khubor.
Ki shipai Israel ki la ong ha ka Sngi Thohdieng ba ka jingtohkit ba nyngkong ka la lap ba kiba mynsaw ki dei ki riew paidbah ki bym donkti bad ki la ong ba ka jinglong jingman ka dang don ha ka jingbishar bniah. Ka la ong ruh ba ki shipai ki la siat ïa kawei ka kali kaba la shim ba ka iaid stet sha ki ha ka thain Hebron. Ka la ong ba ki shipai ki la jubab da kaba siat marwei, ha kaba ki la pynmynsaw ïa lai ngut ki nong Palestine kiba la shah pynkynriah noh ban shah sumar.
Ha Al-Ahly Hospital ha Hebron, u kpa jong une u khyllung, u la ïathuh ha ki nongthoh khubor jong ka Associated Press ba u kuli u la bthei ha ka ïit jong ka kali shuwa ban bthei ïa ka kti jong u, nangta sa u khun bad ka tnga jong u.
“Ka la rung ha ka khmat jong u khynnah na ka liang kadiang bad ka la mih na ka liang kadiang, nangta ka la iaid beit sha ka khmat jong ka kmie jong u bad ka la mih na kawei pat ka liang, ryngkat bad ki shyieng kiba la sahkut hajan ka dohnud jong ka”, la ong u Abu Haikal.
Ka kmie ka don ha ka jingeh kaba khraw namar ba ka don ka jingbthei kaba jan bad ka dohnud jong ka, u la ong. Kim pat iathuh ïa ka ba u khun jong ka uba la dap hynriew bnai ha ka sngi palei u la shah pyniap.
Ka kmie tymmen jong utei u khyllung, ka Feryal Abu Heikal, ka don ha katei ka kali, ha ka por ba shah siat bad ka iathuh ba ki dang niah kali hajan kawei ka jaka talasi bad ki sangeh haba ki iohi ïa ki kali shipai Israel bad ki shipai na jngai. Katba ki shipai ki dang siat ïa ki, ha kaba sdang ka la pyrkhat ba ki dei ki jingsiat jingmaham shwa ba kin shah siat, ka la ong.
“Ka jingjia ka long kaba shyrkhei ban iohi ïa u khunlung ba dang hynriew bnai bad ka khmat kaba la tyrkhong”, ka la ong. “Ka jait shipai aiu ha ka pyrthei kaba leh ïa kane? … Kaei kaba la jia ïa u khun ksiew jong nga ym lah ban klet da kaba suk.”
La khmih lynti ba kan tep ïa u khunlung ha ka sngi Saitjain.
Ha u Risaw, ki shipai jong ka Israel, ki la siat ïa kawei ka kali, kaba kit ïa kawei ka longïing ha ka thaiñ shatei jong ka West Bank, ha kaba saw ngut ki briew ki la ïap, kynthup ïa arngut ki khynnah, ong ka tnat ka koit ka khiah jong ka Palestine Authority ha katei ka por.
Ki shipai Israel kiba shah kynnoh ba ki pynmynsaw ïa ki nong Palestine kim ju shah pynshitom bad la pynngat ïa ki ha ki mukotduma kiba duna ïa ka 1% katkum ki 2,427 tylli ki jingujor kiba kynnoh ba ki la leh bakla hapdeng u snem 2016 bad 2024, ong ka kynhun ïada hok jong ka Israel, ka Yesh Din.
Palat 700,000 ngut ki nong Israel ki shong ba sah ha West Bank ba la shah knieh bad shatei lam mihngi jong ka Jerusalem, ki jaka ba la knieh da ka Israel ha u snem 1967 na Jordan bad ba la wad da ki nong Palestine na ka bynta ka jylla ka ban sa wan.