Balei Bun Na Ki Nongpang Ki Hap Ban Leit Shah Sumar Shabar ?

I. R. Dkhar Kane ka phang ka long kaba ju pynpyrkhat bha ïa ngi ha kane ka por. Balei ki nongpang khamtam napdeng ki Khasi-Pnar jong ngi, ki leit phah shah sumar shabar ka Jylla...

I. R. Dkhar

Kane ka phang ka long kaba ju pynpyrkhat bha ïa ngi ha kane ka por. Balei ki nongpang khamtam napdeng ki Khasi-Pnar jong ngi, ki leit phah shah sumar shabar ka Jylla Meghalaya.  Ngi ju iohsngew bad ïakynduh shibun ki briew, ki samla, ki rangbah bad longkmie bad wat kiba haïing hasem bad ki paralok parajor ba ki leit shah sumar shabar ka Jylla na ka ka bynta ki jingpang jong ki. Ki jait jingpang jong ki, la ong, ba ki kham eh bad ki kwah ban leit shah sumar shabar, namar lehse hangne ha Shillong ki ong kim biang. Ki ong ba kim lah ban shañiah ha ki Doctor hangne hapoh Shillong. Bun na ki, ki leit sha CMC, Vellore, Apollo Hospital, Chennai, Bangalore, Guwahati bad Mumbai.  Ki da ong ruh ba ki kwah ban leit phah sumar shabar namar ki doctor shathie ki long kiba biang, bun na ki ki dei ki super specialist, kiba lah ban sumar khamtam ïa ki jingpang kiba eh. Ki da ong ruh ba ki Doctor shathie ki biang namar don ki Doctor kiba biang bad kiiba peit ïa ki jingpang kiba eh bad ki, lehse hangne hapoh Shillong kim lah ban sumar. Bun na kine ki briew kiba leit phah sumar ki don ïa ka jingpang kum ka cancer, klongsnam, bad kiwei kiwei. Kine ki jait jingpang ki long shisha kiba eh. Wat la ki lah ban sumar hangne hapoh Shillong, hynrei la ioh jingtip ba kam da biang kumba sumar shabar. Ka jingkylli ka long, kine ki briew kiba leit shah shabar ki long kiba badon ba-em bad kiiba ioh bakot. Don katto katne ki paradoh parasnam jong ngi, ki hap ban shim ruh da ka ram, ki die ïa ki jaka puta, na ka bynta ban ioh ïa ka jingsumar, ban ioh ïa ka jingkoit jingkhiah. Bun na ki,  ki wan phai sha la shnong la thaw da kaba ioh biang ïa ka jingkoit jingkhiah. Katba kiba duk bakyrduh, kim don pisa ban leit phah sumar shabar. Ki kut ka lad ka lynti ha ka jingduk, ka jingbym don pisa ban leit sumar shabar. Bad bun na ki la khlad noh.

Ka jingkylli ka long : balei ka long ha katei ka rukom. Kiba pli kiba duk bashitom wat la ki don kiba don ïa ki jingpang kiba eh kumba la ong haneng, ki la shu kut ka lad bad katba long ki leit sumar beit ha Shillong bad bun na kito ki nongpang ki la khlad noh na ka daw bym biang ka jingsumar. Ka jingkylli ka long hato ka Sorkar kam lah ban pynbiang ïa ki jingsumar kumba long shabar ka sor Shillong ? Hato ka Sorkar lyngba ka Health Department kam tip ia kane ? Kane ka long tang ka jingpashat jingmut jingpyrkhat lem. Ka jingpyrkhat lem na ka bynta kito kiba don ïa ka jingpang kum ka cancer kaba la ong haneng; ba ka Sorkar kan peit lem ïa kane. Ngi lah ban ong ba ka don ka Civil Hospital, Shullong, ka North Eastern Indira Gandhi Regional Institute of Health & Medical Sciences & Hospital (NEIGRIHMS) kiba sumar ïa ki jingpang ba la ong haneng, hynrei la ong ba ym biang ki Doctor, ki jingsumar sukher, ki mashin, bad kiwei kiwei ki jingdonkam ïa kiba pang ïa katei ka jait jingpang. Kumba ngi tip na ki report la katto katne snem mynta, ba ki briew na Meghalaya ki dei kiba bun eh kiba ioh kiba ioh ïa ka jingpang cancer haba ïanujor bad kiwei pat ki Jylla ha ri India. Lah katta snem, haba ka Sorkar ka la ïaleh ban pynioh ïa ka jingroi jingsan (Development) ha bun ki liang, balei ha ka jingsumar sukher ha kane ka bynta pat kam pat lah ban pynbiang ? Ka long pynban ka jing-lehraiñ ia kane ka Jylla jong ngi hakhmat ki Jylla ka ri India ba ki lad jingsumar hangne ha Shillong ïa kitei ki jait jingpang, kiba eh bajynjar, ym lah ban pynbiang?  Ka Sorkar Meghalaya, ka Health Department jong ka, ki la dei ban ïakren ne pan jingïarap na ka Sorkar Pdeng (Central Govt.)ban pynbiang ïa ki lad jingsumar hangne hapoh Shillong kum ha NEIGRIHMS kaba don hangne ha Shillong kumjuh  ha ka Jylla hi baroh kawei.Ka la dei ban don ka jingsumar ïa katei ka jait jingpang bad kiwei ruh, kum ha Tura, Jowai bad ha ki nongbah distrik, khnang ba ki briew jong ngi khamtam kiba duk ba shitom kin suk ban shah sumar, ki lait na ka jingeh jingshitom ha kaba ïadei bad ka jinglut sep bad kiwei kiwei ki jingdonkam.