Ha ki snem

1950s shaneng ba nga dang sdang leit school, la ju hikai ïa ngi ban kynoid sur jingrwai Khynriem – Pnar – B hoi – War dei ki Paid Khasi ba ïar. Te, balei mynta phi...

1950s shaneng ba nga dang sdang leit school, la ju hikai ïa ngi ban kynoid sur jingrwai Khynriem – Pnar – B hoi – War dei ki Paid Khasi ba ïar. Te, balei mynta phi ïa kwah ban pynpait – pynpra noh ïa kane ka jingkynoid sur bathiang. Kane ruh ka wan hadien 84 tylli ki snem haduh mynta. Ka long kaei kaei kaba sngewkyndit – lyngngoh phi paralok Khasi – Pnar. Te, lada jia ba phim ïa pdiang, ngam don ei – ei, kaba ïa pyrshah, ka shong ha ka jingsngewthuh bastad jong phi ïasia. Namar kum u briew u ban sa leit phai noh sha shi kham (a handful of dust) ka Dewmet, ngam don ei – ei ban duhnong.

Wat lada ïapher ha ka ktien thylliej, hapdeng u Paid Khasi – Khynriam – Pnar – Bhoi – War bad Lyngngam, ngi ïa kren da ka ktien Khasi – Sohra common language haduh mynta. Phi ïathuh khana shaphang kita ki Syiem Jaiñtia ba khlaiñ Bor. Niuma, nga ïa mynjur ïa kata, tangba ka jingkylli ka mih, balei phi ba la duh noh ïa ka Umrangshu, Haflong, Jatinga bad Lumding, ki Shnong ba itynnad ? Kat kata ka jingkhlaiñ Bor ! Bad to tip ba ngin nang duh shuh shuh lada ngim lah ban ïada ïalade (self protection). Namar u Paduh Assamese un dang ïai kyntur ban kñieh Jaka shuh shuh. Ka jingwan jong u CM Assam ban shim bynta  ha ka festival Behdiengkhlam, ym dei ka political issue la pynshai Paidbah, (ha ka jingshisha u dei u Politician). Te, haba kumta, phi ïa ithuh ïa u kum uei ? Ka jingïadei lyngba kaba kumno phi ithuh ïa u ? Phi ïa klet noh ïa ka jingjynjar ki Khasi – Pnar ba shongsah sha khap – Pud bad hapoh Assam. Tip phi ïa pyrkhat kumno!

Ha Shnong ba shong basah manga u Rangbah Balang dei u Khasi – Pnar. U Kpa jong nga dei u Khasi – Pnar ka Kmie Khasi – Khynriam (Eastern West Khasi HIlls) bad nga nang ban kren baroh 2 tylli ki ktien, nalor ka ktien Khasi – Sohra. ïa ki Khun bad ki Ksiew nga hikai khyndiat – Khynsoit ïa baroh 2 tylli ki ktien, ban sah jingkynmaw ïa la u Paieid Khasi – Pnar bad Paieid Khasi – Khynriam.

Te, lyngba ine i jingthoh barit jongnga nga kyrpad ba sngewbha ban da ïa pyrkhat sani kiar na ka jingïaleh shongshit ioh poi sha ka jingïaptram (massacred) noh ka Jaidbynriew Khynriam – Pnar – Bhoi – War bad Lyngngam. Namar kumba long mynta la itriem ban peit ïa ka jingkharoi (multiple) ki jingmih ba na shabar (outsiders product). Nga sngewsih kthang ban ïohi haduh mynta ki pure – Khasi – Pnar ki don sa tang kumba 2lakh kumjuh ruh ki Khasi – Khynriam, Khasi – Bhoi,  War na ka 14 lakh population. Namar ba la kharoi ki khun ba na ki Kpa kylleng ka Pyrthei.

Namarkata, to, im slem (long live) pure – Khasi – Khynriem – Pnar – Bhoi – War bad Lyngngam, pynneh – pynsah ïa ki original products jong ki Kpa – Khasi bad Paieid – Khasi, burom ieid ïa ki, wat lada bor / iktiar kim don (he he has no voice and owns nothing – Kot ATLAS of MAN).

                                                        Panbor B. Lyngdoh