Dr. P. W. Shangpliang
ïa ka Jylla Meghalaya bunsien la ju sngew sarong na ka bynta ka jingdon jong ka shongsuk shongsaiñ, ka jingbun ki kolshor, bad ka jingsngewthuh bakhlaiñ shaphang ka imlang sahlanghakhmat ka pyrthei bah jong ka ri India. Kum u riewpdeng nga sngew ba ngi dei ban ïapuson lem khyndiat halor kine ki jingshisha. Ha ka imlang sahlang synshar paidbah, ka elekshon kaba khuid bad donburom kam dei satia ka jingïakob naka bynta ka bor, ka sngewmeng, ka “tang manga” u lane kaba dei lut, hynrei ka dei ka kabu ïaki seng Saiñ Hima bad ki nongïalam ban duriap sha ki thwei ba jylliew jong ka pyrkhat pyrdain kaba ïohi jngai ban pynpaw ïa ki, ka nongrim pyrkhat ba donburom, u thylliej bathiang kum ka ngab halor ka jingshisha, bad ki jingmang lypa naka bynta ka bit ka biang jong ki khun ki nongïoh pateng jong ka jylla. Ka jingïalap jong ki seng Saiñ Hima namar kata ka dei ban pynleit jingmut ban proh halor ka thong bad ki jingthmu (manifesto), ban khmih dngong sha ki thong jong ka roi ka par (developmental goals) bad ka jingïatai basani ba shongsbai shongñia, ym da ka jingïawohdong, ïapynkhih bitar bad ïa kawang ktieh kaba shimet ne ki jingïakawang ktieh bad kiwei pat ki seng Saiñ Hima party ba ïa pyrshah.
Ka jingïalap elekshon kaba pynshong nongrim halor ki Mat ki Jura ka pynkhlaiñ ïa ka synshar paidbah da kaba ïarap ïa ki nongshong shnong ba kin nang ban ai ïa ka rai kaba dei bad kaba shongñia. Ka jingïatai halor ka pule puthi, ka koit ka khiah, ka treikam treijam / iohkam ïoh jam, ki jingtei ba donkam, ka jingpynneh mariang, ka jingkiew ki samla, ka jingpynkupbor ïa ki kynthei, bad ka jingnang pynroi ha ki thaiñ nongkyndong kan pynlah ïa ki nongjied ban sngewthuh ïa ki kam ba hakhmat eh bad ka jinglah treikam jong ki Seng Saiñ Hima kiba ki imon ban jied. Ka jingdon kum kine ki nongrim ha ka synshar paidbah kan pynmih shuh shuh ïa ki nongïalam ba ih ka pyrkhat pyrdaiñ, ba shim khia bad ba don jingkitkhlieh. Kumjuh ruh ban pynshlur ïa ki paid baïar naduh u paidknup paidtrap haduh ki kynrem ki lyndan jong ka ri tipbriew tipblei ban buh hakhmat ha ki jingdwai bad ban da pan ka jingshai bad ka jingstad Blei ha ka jingjied jong ki.
Ha kajuh ka por, ka long kaba kongsan ïa ki nongïalam bad ki nongshong shnong ban ym shah ïalam bakla ha ka jingsngew shongshit, ka jingdom, ne ki jingkren ïalam bakla ha ka por ba ïalap elekshon. Ka jingsngew dei “tang mangi”, ka jinghikai bakla, bad ka jingkren pynïapher ka lah ban wanrah ïa ka jingsngewthuh bakla, ka saw ka sian, ka lawei baïong ngaiñ, na kaba dum sha kaba dum synñia, bad kan pynthut ïaka shongsuk shongsaiñ ha ka jylla. Ka synshar paidbah ka lah ban wandur bad treikam janai haba ïa ki rai jong ki briew la pynïaid da ka rukom pyrkhat pyrdaiñ kaba dei, ka jingsngewthuh ba thikna, ka jingbishar ba shongñia, ym da kato ka jingsngew ba shipor ne ka jingsngew hok shimet.
Ki nongshong shnong ki dei ban buhdor ïa ki da kaba pynshong nongrim ha ki rukom treikam jong ki Seng Saiñ Hima, ki thong ba la pynurlong, ka jinglah ban shañiah, bad ka jingaiti naka bynta ka bit ka biang u paidbah. Ki nongthep vote ki dei ban kyrtiang ruh shaki por ba la leit ban iohi ïaka roi ka par haduh mynta, hangno ka biang ka duna, ban pyrkhat sanibha ïaki bad kumta kin shim ïaka jingmynjur da ka jingjaijai. Ngim dei shah rong ha ki lyer jong ka jing ïabeiñ, ïatim, ïakhoh, ïawohdaw khlem nongrim bad ki jinghikai ba ktah tang ïaka jingsngew, ka pyrkhat ka pyrdain.
Ka jingpyrshah da ka akor ka burom ka dei shibynta jong ka synshar paidbah, hynrei kam dei pat ban ïalam sha ka jingïa isih parabriew, ka jingïashun briew bad ka jingpynïapher hynrei da ka jingïatei. Ka social media bad ki rynsan paidbah ruh ki tynrong ïaka jingkitkhlieh bakhraw ha ka por elekshon. Ki briew ki dei ban kiar na kaba pynphriang ïaki jingtip bym lah pynshisha ne ki mat pyndom briew, ban kynthoh ki ktien bein ktien khoh bad ban tlasih tlasang kiba lah ban saiñdur ïakajingsngew ba kynriang. Ha ka jaka jong kata, dei ban don da ki jingïatai ki ban pynshlur ïa ki jingai jinghikai lane jingpynshai, ki jingïakren ba sani, bad ka jingïaburom markylliang ïa kawei ka Seng Saiñ Hima bad kiwei pat.
Ki samla jong ka Meghalaya ki shim ïa kawei ka bynta ba kongsan ha kaba pynwandur ïa ka lawei jong ka Jylla. Ki nongthep vote ba dang samla ki dei ban long kiba shlur ban shim bynta ha ka saiñ hima da ka jingshemphang, ka jingkitkhlieh bad ka jingshai ka mut ka pyrkhat. Ka elekshon ka dei ban ai mynsiem kumno ban bishar pynshongñia, ban ïoh jingsngewthuh ïa ka jinglong jingman bashisha ha ka imlang sahlang bad ka jingïashim bynta bathmu ïa ka ba dei bad ba bha, ym ban ïaleh ne pyni nia pyrshah tang namar ba kyntur ka jingsngewshongshit bad ka jingpynïapher.
Ban pynneh ïa ka imsuk imsaiñ ha Meghalaya, ki seng Saiñ Hima bapher bapher, ki kyrtong, ki nongkyrshan, ki nongïalam shnong, bad ki nongshong shnong ki dei ban ïatreilang ban batskhem ïa ka jingïalap elekshon ba tiphok tipsot bad ka dor jong ka synshar paidbah. Ki jingïatyrko paidbah kaba pynleit jingmut halor ka roi ka par, ka jingpynshai paidbah halor ka jingthep vote da ka jingkitkhlieh, bad ka jingkrenhalor ki nongrim bad ki thong jong ka seng kan ïarap ban pynkhlaiñ ïaka jingïatylli ha ka por elekshon. Ka synshar paidbah bakhlaiñ kan phyrnai haba ïaka saiñ hima la ïalam da ka bor iohi jngai, ka jinglehhok treihok, bad ka jingshim rai ba pynshongñia. Da kaba jied ïaki daw bashongñia ym ïa ka jingsngew, bad ki jingïakren ba sani ym ïa ka jingïakhing, ka Meghalaya kan ïaibteng ban pynneh pynsah ïa ka nongrim jong ka jingsuk, jingïatylli, bad ka synshar paidbah basuk haduh ki pateng ban sa wan.