D H Kharkongor
Ym duh kiba lah ngiah ban sngap hynrei ym banse ban ïai pynkynmaw ba ka ‘jingshisha’ (Truth) kan ïaisah hi ka jingshisha wat lada baroh kim pdiang ïa ka. Ka ‘lamler’ kan ïaisah ka ‘lamler’ wat lada baroh kim kubur ba ka dei ka ‘lamler’. Kaba ‘dei’ (right) kan ïaisah kaba ‘dei’ wat lada baroh ki kyntait ïa ka. Kaba ‘bakla’ (wrong) kan ïaisah hi kaba ‘bakla’ wat lada baroh kim ïa kubur ba ka dei kaba ‘bakla’. Kumba kiba beit jinglong kim sngewtynnad ïa kaei kaei ruh kaba ‘kynriang’ ba kiba kynriang jinglong pat ruh kim sngewtynnad ïa kaei kaei lane ïa kano kano kaba ki dei ban ioh da ka lynti kaba beit. Namar kata uba kynriang jinglong u thut bad u wit ïa uba beit jinglong kumjuh kumba uba beit jinglong u kiar katlah katiai ban ïa don bynta bad kiba kynriang ka jinglong. Uba beit jinglong um tieng um smiej ïa ka jingshisha. Tang uba kynriang ka jinglong uba tieng bad smiej shirynieng ïa ka jingshisha. Tang ki kynriang jing-long kiba thut bad dom, ynda haba kren ïa ka ‘jingshisha’. Ym lah khlem da ïaikren ïa kine kiei kiei ha kum kane ka por kaba ki sniang ki lah sdang biang ban ïa kyrsum ktieh.
Ym lah ruh khlem da pynkynmaw ba ka long lehnohei ban ïohi khlem da ithuh kumba ka long lehnohei ruh ban iohsngew khlem da sngewthuh. Wat ka jingnang ka jingstad ka long lehnohei ynda haba ym don pat de ïa ka nongrim jong ka jingshisha. Lehnohei ban stad ban shemphang lada dang tieng thot thot ban kren ïa ka jingshisha. Ka jingstad ka jingshemphang ka bijai lane ka lehnohei noh ynda haba ym tip pat de da kumno ban pyndonkam hok ïa ka. Ka long lehnohei ban ksan tang ha khmat u parabriew lada ka jingïatiplem (conscience) pat de kam kubur ïa kata, kaba katno tam lada sngewthuh shai ba yn rem ha khmat jong U Blei. ñiuma, kam eh ban shukor lane ban pynthame (deceive) ïa u parabriew hynrei ym lah ban shukor lymne pynthame ïa U Blei. Ynnai, wat pyrshah hi ruh.Ka jingstad, ka shemphang, ka kyrdan bad ka spah, ki long lehnohei ynda haba ïap noh ka jingïatiplem (conscience). U briew um ïapher na u ‘mrad’ ynda haba ïapnoh ka jingïatiplem. U briew um ïapher eiei ruh em na u mrad, wei haba um lah shuh ban pynïapher hapdeng kaba dei (right) bad kaba lait (wrong), kaba bha (good) bad kaba sniew (evil).
ïa ka spah, wat lada duh noh, dang lah ban iohbiang, ïa ka jingshañiah (trust) te wei la duh la duh. Ka long kumta bad ka ‘lamler’. ñiuma, ym eh ban map ïa ‘u lamler’ hynrei ba un ïohbiang ïa ka jingngeit bad ïa ka jingshañiah, na ki parabiew’, te lah eh. Kiar ruh na ka jinglong kaba thik kum u ‘Lymbit’ naba naduh ki ‘mrad’ haduh ki ‘sim’ kim shañiah ïa ka jinglong ka jong u ‘Lymbit’. Tang kiba ym don shuh mano mano ruh ki ban treh ban ïatehlok bad u ‘Lymbit’. Kiar na kaba ‘nguid biang jlang ïa la ka jong ka prie’, kum u Ksew. Kiar na kaba dait (bite) palat ïa kaba lah ban kbum bad kthashngiam. Kiar ioh ba hap ban khlei biang noh, ïa kata kaba la kum dait palat liam, kat ban long ka jinglehraiñ. Kiar ruh na ka jinglong kaba thik kum u ‘Khah’ uba shu noh beit jem jai kat shaba beh ka lyer. Yn duh leh nohei noh ïa ka jingshañiah ka jong uba bun lada dang ïai long kum u ‘Khah’.
Yn nai ‘kynih’ ruh de kum u ‘ïarryngkuh, uba ïeng kynthuit halor jong ka dieng-ker kper. Ynnai naba ka pyrthei kam lah thikna sha kano pat de ka liang, uba kum uta u ‘ïarryngkuh, un her soit ynda haba u la hun la ka kynih.To da puson bha, halor kitei kiei kiei, ha shwa ban ïa kyrsum ktieh sa ha kane ka kynti ba mynta. Kiar ruh na kaba dei tad dor ïalade, kata, da kaba kiar na ka jinglong kaba thik kum ki nongkhrong kiba biang lut nadong shadong baroh ki dkhot met ki jong ki. Ki nongkhrong ki bym banse ban ‘ïaroh’ ïakat uba lah ban ai kham bun bad ai ruh man ba ki khrong. Kiba ym banse ban ‘ïaroh’ wat lada u long uba kumno kumno ruh.
Ynnai shida than eh kat ban ïaingop shi ïai ngop, jlang shi jlang, ha ki buit pynthame kiba man la ka san snem.Namar kata ynnai shukor dalade ïalade da kaba shah shkor ïa ki ktien pynthame, kaba katno tam ïa ki ktien kai bad ïa ki ktien biria ki jong u rangbah uba dang sah khynnah. Ka don ka jaka bad ka por ïa kiei kiei baroh ba kumta wat u ‘rangbah’ ruh u kylla ‘khynnah’ biang noh ynda haba u la shu birai than eh ïa ki ñia kai bad ïa ka birai ka danda.Ki te kim lait na kaba kum ïa kawang ktieh markylliang, iwei ïa iwei, hynrei ïalade te to kiar raimaw raidieng na kaba ïashimbynta. ñiuma ka eh, ha kum kane ka por ban tehlakam ïa la u jong u thylliej lane ban sharai ïa la ki jong ki rymmiang shyntur tangba ynnai kat ban phalup syndonnaphang lin da ki ktien sih ki ktien sang lane da ki ktien kiba khlemakor. Kaba katno tam kat haduh ban shu biah pongrai, la ïano ïano ruh. Kynmaw ba ym tang ba ki sniang ki sngewtynnad ban ïakyrsum ktieh hynrei ki da sngewtynnad ba phi ruh phin bit ktieh kum ki, kata, ba phin hiar ïa kyrsum ktieh bad ki.
