Raphael Warjri
Don mano kiba shlan ban kynpeiñ ïa kane ka jyrsieh ha jylli ki ‘yiarmangkali, lada ka dohnud maw ka nud ban aireng ïa ka hok ka shikyntien. Lada khñium ne bynñiaw katno katno ruh ym lah ban len ba ka seng saiñpyrthei VPP ka shynna ha kliar, wat hadien ba la khlad noh u Dr. Ricky A J Syngkon (bkdb) bad u Bah Ardent Miller Basaiawmoit, u dang bat skhem triang ïa u lakam ban pynphai sha kata ka thong ba la buhti. Kaba kongsan tam ha kane ka seng VPP ka long ba la kyndiah bad kiar raimaw raidieng na ki heh saipan kiba khwan bad rhah, ha kaba la jied sani da ki akhia na ki shlem pule ba ha-kliar jong ka Ri, ki ban ñiah ïa ka kupar jong ka jylla da ka iktiar jong ka jinglong shemphang bad proh jabieng, ym dei da ka tyngka pliah. Lehse lah ban don pat ki heh saipan ki ba sngewkhia ïa la ka jaitbynriew kiba kyrshan ïa ka seng VPP na kyrpong ban kyntur ïa ki nongïalam shakhmat da kiba khraw ka longrynñieng, kiba dap pura ka maiñ rangbah bad kiba aiti met bad mynsiem ban len lade na ka bynta ka lawei jong ka jaitbynriew.
Kumba ki don ki paidbah kiba lmun ban kawang ktieh ïa ka VPP namar ba ka la nang kiew irat, kumjuh ruh ki don kiba brai ban kawang ktieh ïa ka seng NPP kaba la rasong lypa ban synshar ïa ka Jylla. Ha ka imlang sahlang Khasi ki don tang khyndiat ka wit ka wa ïa kine ki artylli ki seng saiñpyrthei. Wat lada ka sorkar mynta ka la pynpaw shynna ïa ki kam pynroi ki ba khraw ha Jylla, hynrei ki paidbah paidsan ha lyngwiar Khasi ki dang ïai ap khmihlynti ban ioh noh da u nongïalam ba dei u paradoh parasnam.Kumjuh ruh wat lada ka VPP ka la pynpaw shynna ïa ka jingïakhun basngur mynsiem ban rat dyngkhong ïa ka bamsap bampong khamtam ha ki shlem treikam Sorkar, hynrei ki paidbah paidsan jong ka Ri Khasi Jaiñtia shityllup ki angnud ban pynneh ïa la ki riti dustur tynrai ba ka seng VPP ka khlem da suitñiew than.
Ha kawei ka liang ka seng NPP ka la buh teng ban kyntiew ka ktien Khasi ha ka jingpyrshang ban kiew ha ka Khyrnit Baphra jong ka Riti Synshar ka Ri India, namar ki nongïalam ha ka Sorkar Jylla ki kwah ban kyntiew ryngkat kyrdan ïa ka ktien Garo ruh. La pulom ka pali jong ka ktien Khasi lada dang hap ban ap lang ïa ka ktien Garo ba kan kiew irat. Kata ka la long pynban kum u diengpyngkiang ïa ka ktien Khasi ka ba la palat liam ka kyrdan jong ka thoh ka tar, ka pule dangle haba nujor bad kiwei kiwei ki ktien, ym tang ha ka thaiñ shatei lammihngi, hynrei ha shityllup ka Ri India. Kiwei kiwei ki seng saiñpyrthei ki la nang swai, nang tlor lait noh ka seng riewlum UDP kaba dang ïa ksaid tyngeh ban khajoh sha kliar jong ka nam babha, hynrei la shu snoh rdin ha u lakam ka lyng-wiar synshar kat shaba kdew lynti katba dang sawa ka sur pyrta. Ki seng saiñpyrthei ba shityllup ha Ri India kum ka Congress, BJP bad TMC ki la shu sah syllai tang kum ka nongmuna ha jylli saiñpyrthei, khlem don pasoh ban pynpaw ha ki paidbah. Dei tang ka BJP kaba synshar kum ka sorkar kmie ha Ri India kaba dang ap kmang ban phrung ha ka jylli ba khapngiah ba la shu lait bluit tang arngut ki kyrtong da ki phew snem mynta. Ka seng Congress ka dang ïai ïa ksaid ban pynurlong biang ïa ka nam barim, tangba ym pat don ki dak ki shin ba ki paidbah kin khluh, bad ka TMC la shu ap sa tang ïa ka ïa ba yn sa khyllem jraiñ raiñ raiñ. Kiwei kiwei ki seng tit ki la lip rong suki jai ban jah rngai syndon, lait noh tang lada khie im mano re mano na ki khun binong bishon.
La kumno kumno ha ka Dorbar Thawaiñ Jylla baroh ki seng saiñpyrthei ki la ïeng ryntih ban kyntiew ïa ka ktien Khasi na ka bynta ban ioh kiew ha ka Khyrnit Baphra jong ka Riti Synshar ka Ri India. Dang ha kine ki khyndiat snem la kubur ïa ka rai ha ka Dorbar Thawaiñ Jylla Meghalaya ban ithuh ïa ka ktien Khasi bad Garo ha ka Khyrnit Baphra jong ka Riti Synshar Ka Ri India, bad dang shen la kubur da ka aiñrew ban ithuh ïa ka ktien Khasi bad Garo kum ki ktien Sorkar ha Jylla Meghalaya. Wat lada ki jingpyrshang naduh ki snem ba sdang ban seng ïa ka seng ki nongthohkot Khasi (Khasi Authors’ Society) ka la parpaiñ katto katne, hynrei ka sahteng bad neh hajuh haduh kine ki phew snem ba la lah. Dei ha ka jingïalam jong u Dr. DRL Nonglait kum u khliehduh ka KAS ba la urlong ka rai da ka Dorbar Thawaiñ Jylla ban pynsngew sha ka sorkar kmie bad ka aiñrew ban pynlong ktien Sorkar ïa ka ktien Khasi. Ka pynkhreh apktem jong ka KAS ka la lam sha u pud ba ka Sorkar Jylla ka la tyngkan ban leh bym suitñiew ïa ka jingïakhun jong ka KAS, bad la wer ban ïa tai halor ka phang jong ka ktien Khasi. Hynrei na ka liang ki nongthohkot ha ka ktien Garo ki shu shong ap kmang na la rympei ban khmih shano ka ktien Khasi ka la syrtok ban ïa ksaid lyngba ki kam ïakhun ha jylli paidbah.Kane ka la kylla long ka thong jong ka jaitbynriew salonsar ban ioh noh ka jingithuh ïa ka ktien Khasi ha ka Khyrnit ba phra jong ka Riti Synshar ka Ri India. Kumta ka seng saiñpyrthei ba synshar ha jylla ka la shan khmat ïa u rangbah nongïalam jong ka KAS.
