‘Ka Greenland ka dei ban hap ha kti ka US’: Trump

ANKARA, Turkey: U President ka United States, u Donald Trump, ha ka Sngi Ba-ar u la pynksan ba ka United States ka dei ban ioh shimti hi ïa ka bor synshar ha Greenland, ym ka...

ANKARA, Turkey:

U President ka United States, u Donald Trump, ha ka Sngi Ba-ar u la pynksan ba ka United States ka dei ban ioh shimti hi ïa ka bor synshar ha Greenland, ym ka NATO lane ka Denmark bad dei kane ka jingkren jong u Trump, kaba la pynsyier ïa ka Europe baroh kawei namar ka jingkwah jong u Trump ban synshar hi ïa kitei ki bynta ki bym dei hok trai shuh ruh jong ka US.

U Trump, u la khot ïa katei ka ïew kaba la synshar hi, “ka bynta kaba kongsan” na ka bynta ka America, namar ba u la pynpaw biang ïa ka jingong lamler, ba la ker sawdong ïa ka, da ki jhad jong ka China bad Russia bad ula ong ba un nym ailad ïa ka Greenland, ba kan shah byrngem.

“Kata ka dei ban teh lakam da ka America, ym da ka Denmark”, la ong u Trump ha ki nongthoh khubor ha ka jingiakynduh bad u President ka Turkey, u Recep Tayyip Erdogan ha Ankara.

Ia kane ka kynhun NATO la seng halor ka nongrim ba ki 32 ngut ki dkhot jong ka kin iada ïa ka jaka jong uwei pa uwei bad kin ym byrngem ban kurup ïa ka. Ha katei ka jingialang, ki ri Europe bad u secretary general jong katei ka kynhun synrop, u Mark Rutte, ki la dep ban trei palat ïa ka por ban weng ïa kawei pat ka jingujor jong u Trump, kaba la slem bha: ba ki paralok jong ka Europe, kim ju pynlut ïa ka pisa kaba biang, na ka bynta ban iada ialade.

Ha kawei pat ka jaka, u Trump u la pynbna ba ka U.S. kan weng noh ïa ki jingpynjari pyrshah ïa ka Turkey kiba la pynmih hadien ba ka Ankara ka la thied ïa ka kor ïada namding jong ka Russia kaba la pynlong ïa ka ri ban shah beh noh na ka prokram liengsuiñ ïapom F-35 – kum ka jingkynmaw ïa ka jingïadei kaba jan jong u bad u Erdogan, u nongpynïaid ïa ka jingïalang.

Ka jingthied jong ka Turkey ha u snem 2019 ïa ki tiar ïada namding S-400 ba la shna da ka Russia ka la pynmih ïa ki jingïakynad da ki snem, wat hapdeng ka jingïadei shimet kaba jan hapdeng u Trump bad u Erdogan ka la sdang naduh ka samoi treikam ba nyngkong jong u president ka U.S.

Ki jingeh ha ka liang ka aiñ ki dang sah shwa ba ka Turkey kan ïoh pdiang pura biang ïa ka prokram F-35 jong ka U.S., hynrei ka jingweng noh ïa ki jingpynjari ba la pynmih hapoh ka aiñ ban ïakhun pyrshah ïa ki nongshun jong ka America lyngba ki jingpynjari kan ïarap ban pynsuk ïa kata ka jingtreikam. Ban ioh biang ïa ka lad ban ioh ïa ki F-35 ka dei ka thong ba hakhmat eh jong u Erdogan.

“Ngin sa shim noh ïa ki jingpynjari, OK?” U Trump u la ong haba jubab ïa ka jingkylli, da kaba ong ba u Secretary ka tnat ka tnat pla tyngka u Scott Bessent bad u symbud tnat ïada ri u Pete Hegseth ki dang ïatreilang halor kane ka kam.

U Trump u la ong ba ka jinglah ban die ïa ki F-35 sha ka Turkey ka dei “kaei kaei kaba thikna ba ngin sa pyrkhat” haba kheiñ ïa ka jingïadei jong ki ri, bad ba “ka Turkey ka la long, ha kiba bun ki liang, kaba kham ïaineh ban ïa kiwei pat ki ri kiba ngi pyrkhat ba kin long kiba ïaineh.”

U Erdogan, u pynpaw ïa ka jingkyrmen, ba ka US, kan die noh ïa ki liengsuin F-35, da kaba ong ba u president jong ka US, u ju ieng beit ha ka ktien jongu.

U Trump bad u Erdogan ki la pyni ïa ka jingieid jong ki iwei ïa iwei pat. U Erdogan u la ai khublei ïa u Trump da ka jinglehniam kaba bniah bha ha kaba ki heh shipai kiba shong halor ki kulai bad ki liengsuin jet kiba don halor jong ki kiba pynmih ïa ka tdem kaba saw, kaba lieh bad kaba rong saw.

Haba kylli kaei kaba pynlong ïa ka jingïadei jong ki ban long kaba khlaiñ, u Trump u la ong ba ka don “ka jingïadei kaba treikam hapdeng jong ngi,” bad bynrap ba “Teng teng phi ïadei bad ki briew kiba eh tam, kum ma u.”

Ka jingïoh jong ka Turkey ïa ki liengsuiñ F-35 jong ka US ka lah ban pynjynjar ïa ka jingïadei sha kiwei pat ki jaka. U Myntri Rangbah duh jong ka Israel, u Benjamin Netanyahu, u la ong ba u la kyntu ïa u Trump ba un nym die ïa ki liengsuin iapom sha ka Turkey, da kaba ong ba kane kan buh ïa ka Israel ha ka jingma.

“Kane kam dei ka bor na ka bynta ka shongsuk shongsaiñ” ong u Netanyahu ha ka CNN. “Ynda phi ai ïa ki ïa kata ka bor, phin sa iohi ïa ka jingleh donbor ha ka jingmih jong ka.”

Ka don ruh ka jingpyrshah hapdeng ki nongthaw aiñ jong ka US ïa ka Turkey ba kan don ïa ki liengsuiñ F-35 katba ka kor ïada namding jong ka Russia ka dang don ha ka kti jong ka. Wat lada la weng noh ïa ki jingpynjari kyndon, ka sorkar Trump ka dang ïakynduh ïa ki jingkhang katkum ka aiñ jong ka U.S. kaba khanglad ïa ka Turkey ban ïoh thied ïa ki liengsuiñ ïapom lada ka don ïa ki liengsuiñ S-400.

Kham mynshwa ha katei ka sngi, ka NATO ka la pyni ïa ki projek shipai kiba shongdor da ki klur tyngka – ka jingbei tyngka kaba u Rutte u la khot “ka pisa ba la pynlut bha” bad kawei kaba shai ka mut ban pyrshang ban pynhun ïa u Trump.

U Rutte, u la kren ha ki myntri sorkar bad ki heh jong ka tnat ïada ri ha ka jingïalang kaba la khot kum ka “jingpynpaw kaba khraw” jong ka NATO, sha ka jingsawa jong ka jingrwai techno.

Ka NATO kam don tiar ialeh – kine ki dei ki mar jong ki ri kiba long dkhot – hynrei ka don 14 tylli ki liengsuin peitngor radar jong ka AWACS kiba la don kumba 50 snem ka rta, ryngkat bad ki liengsuin peitngor kiba kham thymmai.

Ia ka jingiateh ban bujli ïa ki liengsuin kiba la tymmen la pynbna ha ka sngi Balang. Ka kompeni shna liengsuin jong ka Sweden, ka Saab, kan pynpoi haduh 10 tylli ki liengsuin peitngor thymmai jong ka GlobalEye, na ka bynta ka kynhun jong ki 10 tylli ki ri, ong U Ulf Kristersson, myntri rangbah duh jong ka Sweden.