New Delhi, Nailur:
Ha ka jingpynbor kaba khraw ban shaniah halade ha ka liang ka jingïada, ka India ka la ïaid shakhmat da ka prokram ïada na suiñ kaba thymmai ha kaba kane ka la bteng naduh ba la sdang ïa ka ha une u snem.
Hapoh ka Project Kusha, ka kynhun Defence Research and Development Organisation (DRDO) ka dang pynmih ïa ka pateng thymmai jong ki namding kiba lah ban khanglad ïa ki namding, kiba thmu ban pynïadei bad ka jingkhlaiñ jong ka S-400 system jong ka Russia.
Ki heh ophisar jong ka DRDO ki la batai ïa kane ka projek kum ka jingïada ïa ka jaitbynriew.
Ka jingmut ka wan na u ‘niang khied, uba im da kaba sop ïalade da ki shiuah kiba nep kiba ïada ïa u. Ka projek Kusha ka wad ban ai ïa ka India ïa ka jingïada kaba kum kata ha suiñ.
Ka rukom ïada suiñ kan pahara ïa ka ri na ki jingma kiba mih na ki nongshun ha ki jaka ba jngai.
Kane ka prokram ka kynthup ïa lai tylli ki namding kiba la ai kyrteng M1, M2 bad M3. Ryngkat ki pynlong ïa ka lynti ïada suiñ kaba bun bynta. Kawei pa kawei ka bynta ka thmu ïa ka jingjngai bad jingjrong kaba pher.
Kane ka jingpynwandur ka pynkhlaiñ ïa ka jingpynkhreh baroh kawei pyrshah ïa ki liengsuiñ jong ki nongshun, ki Missile bad kiwei kiwei ki jingma kiba mih na suiñ. Ka jingthmu ka long ban tei ïa ka jinglah kaba khlaiñ hapoh ka ri ha ka teknoloji ïada suiñ kaba la tbit bha.
Ka Interceptor kaba nyngkong eh, ka M1, ka dei kaba la shna na ka bynta ban siat kumba 150 kilomitar. Kane ka buh ïa ka hakhmat jong ki katto katne ki missile ïada suiñ kiba pdeng kiba la pyndonkam ha kylleng ka pyrthei.
Ka system ka ailad ban shim kloi ïa ki jingma kiba jngai na ki jingdon jingem kiba kongsan. Ka jingsted bad ka jinglong thikna ka long ka pdeng jong ka bynta jong ka.
U Interceptor uba ar, u M2, u pynlong ïa u budlum jong ka system. Ka jingjngai kaba la thmu jong ka ka ïeng haduh kumba 250 kilomitar. Kane ka buh ïa ka ha ka kyrdan jong ki tiar ïada suiñ kiba jngai. Une u missile u dei ban ïaleh pyrshah ïa ki thong kiba stet bad kiba jrong bha. Ki shipai kiba la pynkhreh ki peit ïa ka M2 kum ka bor ba kongsan jong ka Projek Kusha.
Ka Interceptor kaba kham tbit hapoh ka projek ka dei ka M3. Ïa une u namding la shna na ka bynta ka jingjngai kaba 350 kilomitar.
Ka kam pynroi kaba dang ïaid shakhmat ka dang ïai bteng ban pynbha ïa ka jingtreikam jong ka. Ki jingpynbha ha ki por ban wan ki lah ban pynkhih ïa ka jingpoi jong ka kham sha jngai. La khmih lynti ba kane ka system kan pynlong ïa ki jingma kiba jylliew ha ka suiñ kaba wan na ki nongshun.
Ki stad saïan jong ka tnad ïada ri ki khmih lynti ïa ka jingpyrshang kaba nyngkong eh ïa u M3 ha u snem 2028.
Ka por ka ailad ban trei shibun halor ki rukom pynher liengsuiñ, ka jingpynïaid kaba thikna bad ka jingpynïasoh ïa ki radar.
Ki Engineer ki kwah ban pynbha ïa kawei pa kawei ka bynta shwa ban sdang ïa ka jingpyrshang ba im.
Ïa ka projek Kusha la shim ba ka dei ka sienjam kaba kongsan ha ka jingpyrshang jong ka India ban pynskhem ïa ka suiñ jong ka da ki buit stad ba la shna ha la ka jong ka ri.
Ka jingda kaba la buh lypa ka kular ïa ka jingtap kaba heh bad ka jingpynsangeh kaba khlaiñ.
Ka prokram ka pyni ïa ka jingpyrkhat halor ka jingshngaiñ jong ka ri ha ka por ba jlan lyngba ka jingpynmih jingmut thymmai jong ki trai ri trai muluk.
