Yemen, Nailur:
Ki Houthi jong ka Yemen, ki la ong ha ka Sngi U Blei, ba ka Saudi Arabïa, ka la thombor palat 50 tylli ki jinghïar thma pyrshah ïa ki ktem jong ki, ha ki 24 kynta, hadien ba katei ka kynhun, kaba la kyrshan da ka Iran, ka la kam ba ka don ka jinghïar thma kaba rit eh, da ki drone bad ki namding, ïa ka ktem shipai ha katei ka hima.
Ki Houthi ki la ïakhun bïang bad ki shipai sorkar ba la kyrshan da ka Saudi naduh ba ka thma pohïing jong ka Yemen ka la khie bïang ha u Naitung, ha kaba katei ka kynhun ka la pynbna ïa ka jingkhang durïaw ïa ka Saudi Arabïa bad sdang ban thombor ïa ki lieng jong ka ha Red Sea.
Ki jingïakynad ba khatduh ki long hadien ka jinghïar thma jong ki Houthi kaba la neh shi taiew kaba la poi sha kaba kut ha kaba katei ka kynhun ka la ïoh ban knieh ïa ka rud durïaw Red Sea jong ka Yemen, kaba la pynskhem ïa ka jingsynshar jong ki ha ka Bab al-Mandab Strait.
Ka lynti um ka dei ka lynti kaba kongsan bha na ka bynta ka jingshalan umphnïang ka Saudi namar ba ka Strait of Hormuz ka dang khang hapdeng ka thma hapdeng ka US bad ka Iran.
U Yayha Saree, uba dei u nongaiktien jong ki shipai jong katei ka kynhun, u la ong ba “u nongshun runar jong ka Saudi u la pynlong 58 tylli ki jinghïar thma liengsuin ha ki 24 kynta ba la dep” ha ka jingthoh ha ka Telegram.
Ki Houthi ki la pynlong ïa ka jinghïar thma da ki namding bad ki liengsuiñ drone kiba jur tam ha kine ki snem ha kane ka taiew pyrshah ïa ka Saudi Arabïa, ha kaba ki la thang ïa ki jaka tih umphnïang bad pynmynsaw ïa ki 73 ngut.
Ka Almasirah TV channel jong katei ka kynhun, ka la ïathuh ha ka Sngi U Blei, ba “ki liengsuin jong ka Saudi, ki la pynlong ar tylli ki jinghïar thma” ha Saada, ka jaka ba skhem jong katei ka kynhun.
Ka la ïathuh ruh ba ka la don ka jingsïat suloi ha ka thain khappud jong ka Monabbih, ha katei kajuh ka jylla.
Hadien ha ka Sngi U Blei, ka Almasirah, ka la ïathuh ba ki la don ar tylli ki jinghïar thma jong ka Saudi, ha kawei ka iew kaba don ha ka thain Al-Jawf kaba don shathie.
Ki Houthi, ki la ïathuh ba ki la don palat 100 tylli ki jinghïar thma pyrshah ïa ki jaka ba ki don, naduh ka Sngi Ba-ar, khlem pat don kano kano ka jingpynthikna na Riyadh haduh mynta.
Haduh mynta, ki jinghïar thma ki kham long ha ki lain ba shakhmat, ban kyrshan ïa ki shipai sorkar Yemen, khlem da thmu ïa ka dohnud jong ka bor synshar jong ki Houthi, kynthup ïa ka nongbah Sanaa.
Ka thma pohïing ha Yemen ka la sdang naduh u snem 2014 haba ki Houthi ki la kurup ïa ka nongbah bad pynher jubor ïa ka sorkar ba la ithuh da ka pyrthei.
Nangta ki la ïaleh pyrshah ïa ka kynhun synrop ba la ïalam da ka Saudi Arabïa naduh u snem 2015 haduh ka jingsangeh thma ba la pynïaid da ka UN ha u snem 2022. Ka jingïakynad naduh kata ka por ka la sahkut shwa ba kan khie im bïang ha u Naitung.
Da ki phew hajar ngut ki la shah pynkynrïah jaka
Ka Riyadh ka kren tang khyndïat shaphang ki jinghïar thma jong ki Houthi ha ka jaka jong ka, hynrei ka pynmih ïa ki jingpynbna ba lyngkot la jan man ka sngi ban maham ïa ki jinghïar thma kiba lah ban jïa ha ki thaiñ ba shathie hajan ka Yemen.
Ha ka Sngi U Blei, ka tnat ïada ri paidbah jong ka Saudi, ka la phah ïa ki jingpynbna na ka bynta ka nongbah Abha bad ka thaiñ sawdong jong ka Khamis Mushait, bad sa shisien pat ka la weng noh kloi ïa ki.
Kham mynshwa ha katei ka sngi, ki Houthi ki la ong ba ki la pyndonkam da ki drone bad ki namding ban hïar thma ïa ka ktem shipai Sharurah kaba don ha ka thain shathie jong ka Saudi Arabïa.
Kane ka jinghïar thma ka thmu ïa ki “ki jaka buh tïar ïaleh bad ki jaka hukum bad pynïaid kiba pynïaid ïa ka jingleh donbor pyrshah ïa ka jaitbynriew bad ki briew jong ngi”, la thoh u nongaiktien jong ki shipai Houthi, u Yahya Saree ha ka X.
Ha ka janmiet jong ka sngi Saitjain, ka tnat ïada ri paidbah jong ka Saudi, ka la ïathuh ba arngut ki briew, ki la mynsaw, hadien ba u bom ba la sïat da ki Houthis, u la hap ha ka thain Jizan, kaba don ruh ha khappud.
Ka jingïaleh ha Yemen ha kine ki taiew ba ladep, ka la pynkynrïah ïa jan 86,000 ngut ki briew, ong ka tnat treikam jong ka UN, ha ka Sngi U Blei, ha kaba katei ka jingkhein, ka la kiew da 10,000ngut, na kaba long shisngi mynshwa.
Ka International Organisation for Migration, ka la bynrap ba ki don napdeng kito kiba shah pynkynrïah jaka, kiba la sdang ban phet krad noh na Yemen baroh kawei, da kaba ong ba palat 2,000 ngut ki briew, ki la poi sha Djibouti.
Ka thma shipai ha Yemen, ka la pynïap da ki spah hajar ngut ki briew bad ka la pynmih ïa ka jingeh kaba khraw ha ka lïang ka jinglong briew.
Ka jingïaleh pyrshah kaba thymmai ka la sdang ha u bnai Jylliew haba ki Houthi ki la ailad ïa ka liengsuiñ jong ka Iran ban hïar kum ka jingpyrshah ïa ka jingsynshar jong ka Saudi ïa ka jaka suiñbneng jong ka Yemen.
Ka sorkar ka la siew kyllïang da kaba thombor ïa ka kad liengsuiñ jong ka Sanaa, ka jinghïar thma kaba ki Houthi ki la kynnoh ïa ka Saudi Arabïa.
Ka Yemen ka dei ka ri kaba khatduh eh ban shah khring sha ka thma Middle East kaba kham heh, kaba la sdang na ka jinghïar thma jong ka US-Israel pyrshah ïa ka Iran ha kaba kut jong u bnai Rymphang.