Taiwan, Risaw:
Ka Taiwan ha ka Sngi Thohdieng, ka la ioh ïa ki liengsuiñ iapom F-16V ba nyngkong jong ka, ba la shna da ka America, katba ka ri synshar paidbah ha ki dulir, ka nang pynkiew ïa ka bor shipai jong ka, ban khanglad ïa ka jinghiar thma jong ka China kaba lah ban jia.
Kine ki liengsuiñ thma ki dei shi bynta jong ka jingïateh kular kaba $8 billion na ka bynta ki 66 tylli ki F-16V kiba la mynjur ha ka samoi treikam ba nyngkong jong u President jong ka US Donald Trump bad la buh por ban pynpoi mynta u snem.
Kane ka jingwan jong kane ka liengsuiñ ka long ha ka por ba ka Taiwan ka dang ap ïa ka jingmynjur jong ka America ïa ka song tiar ba kyrpang kaba shongdor $14 billion ïa kaba u Trump u la pynsangeh noh hadien ka jingpyrshah jong ka China.
Namar ka China ka ju kam trai ïa ka Taiwan ba ka dei ka bynta jongka hi bad ka la byrngem ruh ban pyni da ka bor ban kurup ïa katei ka bynta ba la sakma jongka.
Kitei ki ar tylli ki liengsuiñ F-16V, kiba la shna da u kontraktor iada ri jong ka US, u Lockheed Martin, ki la hiar hapoh ka bneng kaba khuid bha ha ka ktem jong ki shipai suin jong ka Taiwan, ha Taitung, ha ka rud duriaw ba shaphang shatei lam mihngi jong katei ka ïew.
Ia kine ki liengsuiñ jet la khmih lynti ha kaba sdang jong u Naitung hadien ba ki la sangeh thep umphniang ha Hawaii bad Guam.
Ki lad pathai khubor jong ka thain, ki iathuh ba kitei ki liengsuiñ, ki la phai biang sha Hawaii tang hadien ba ki la kiew sha Guam. Ym shym la ai kano kano ka jingbatai kaba thikna.
Da ki phew ngut ki nongshong shnong, katto katne ki don ki binocular bad ki camera kiba jrong, ki la ïalum hajan ka jingker sawdong jong ka jaka sah liengsuiñ ban peit ïa ka jingwan jong ki liengsuiñ jet kiba la khmih lynti bha.
Ka Kimi Chi, ka nongdie jingdie na ka nongbah pdeng jong ka Taichung, ka la iaid lyngba ïa ka miet ban ioh ban ring dur ïa ka liengsuiñ kaba hiar ha Taitung. U la long uba stad shaphang ki jingpynslem, u da ong “kiei kiei kiba bha ki shim por.” “Ha kaba ïadei bad ka jinglah jong ki tiar, thikna ba kan don ka jingpynbha,” ong une u rangïalehkai ba 37 snem ka rta ha ka AFP.
“Hynrei kaba ngi duna bha ha ka jingshisha mynta ka dei ki pilot. Hooid, nga kyrmen ba ka sorkar kan lah ban ai ïa ki jingïarap ba kham bha na ka bynta kine ki pilot shipai.”
U shipai barim jong ka Air Force, u Eric Chan, 57 snem ka rta, u la sngew lyngngoh ïa ki jingpynbha ïa ka F-16 ha kine ki 30 snem ba ladep bad u la ong ba ki liengsuiñ iapom kiba don ha Taitung kin “leh ïa ka bynta ban iada kaba kongsan bha” pyrshah ïa ka China.
“Ka jingma na ka CCP ka la don beit kumta ngi donkam shisha ban pynkhlaiñ ïa ka bor ïada jong ngi,” ong u Chan ha ka AFP, haba kdew sha ka China Communist Party.
Ka F-16V ka dei ka liengsuiñ ïalehkai kaba saw kaba lah ban leh bun ki bynta bad ka dei ka dur kaba la pynbha bha ïa ki liengsuiñ F-16 A/B jong ka Taiwan kiba la tymmen bha.
Da kaba pyndap da ki jinglah ban ïakhun, ban wad bad ban pyndonkam ïa ki engine kiba kham tbit, ka F-16V kan long “ka jingpynrung kaba kordor ïa ka kynhun shipai suiñ jong ka Taiwan ha kaba ïakhun pyrshah ïa ka jingma jong ka China,” ong u Su Tzu-yun, u riew shemphang ha ka kam shipai ha ka Institute for National Defence and Security Research kaba don ha Taipei.
