Katto katne shaphang ka pianglup ka sim klim skhaw

M. M. Thaiang Ki longshwa manshwa jong ngi haba ki sneng ki kraw ïa ki pyrsa, ki para, ki khun, ki ksiew ban bha ba miat ka longbriew man briew jong ki, kim ju kren...

M. M. Thaiang

Ki longshwa manshwa jong ngi haba ki sneng ki kraw ïa ki pyrsa, ki para, ki khun, ki ksiew ban bha ba miat ka longbriew man briew jong ki, kim ju kren ne sneng, kraw marmet ïoh ka pynmong ne pynsngewsih ïa ki, hynrei bunsien ki kren da ka Pharshi lyngba ka nuksa jong ki Sim ki Doh, ki Mrad ki Mreng, ka Sngi bad u Klew, ka Lyngdkhur bad Lapynda (Sim Lara) bad kiwei de ki Pharshi. Ka parom shaphang ka Sim Pianglup ka dei kawei na ki Pharshi ha ka sneng ka kraw jong ki ‘riewtymmen.

Ka Pianglup ka dei kawei na ki jaitsim kaba ngi lah ban shem ha ki ‘Lawbah’ ‘Lawsan’ jong ka Thaiñ Labang – Nongphyllut, khamtam ha ki lawbah lawsan kiba don ki kynja Krem. Kane ka jaitsim kam da heh eh, ka rit khyndiat ïa ka sim Titpu. Ka don la ki rong kiba itynnad khleh rong jynrngam jngum bad lamsawstem. Ha ki riewtymmen haba ki kren shaphang kane ka Sim Pianglup, ka don la ka jong ka parom bad ka khanatang, ka Pianglup “Ka Sim Klim Skhaw”.

Ki riewtymmen haba ki khana parom shaphang kane ka Sim ha une u Nongthoh, ki ong ba kane ka Sim ka don la u Kurim (Husband) uba ka la ïap ia ïakhap ha ka akor bad ka burom kat kum ka dustur  jong ki Sim. U Kurim jong ka u long u Sim uba smat uba sting bad uba trei shitom. Man la ka sngi u mih naduh dangstep haduh ban da kem ïongrein. U im ha ka trei ka ktah bad kum u nongrep uba smat uba sting ma u bad ka Pianglup kim ju duna ka bam ka sa, u khaw u kba kyrhai baroh shisnem lynter pynban ka jingkwah rahah, ka kwah spah kwah phew, ka kwah bam kwah dih jong ka Pianglup ban bam ym tang u khaw, u kba, u riew-hadem, u krai, barley bad ki sohdieng sohpraw,  hynrei sa ïa kita ki bam Ladu Lakhoi kaba bam U Skiah-ait bad kiba ju pyntyllun na kawei ka jaka sha kawei pat.

Ka parom ka ong ba shisien ha kawei ka sngi katba ka Pianglup ka dangthat sngi ïalade hadien ba ka la dep sum, ka la ïai ïa u Skiah-ait (Dungbeetle) uba don ki thapniang kiba tyrshiah (phyrnai) kum ka ksiar bad uba dang pyntyllun myllong eit (rolling waste products) bad ka la kylli ïa u ba u dang pyntyllun aiu keiñ? U Skiah-ait da ka sur ktien kaba jem, u la ïaroh ïa ka jingbha dur jong ka Pianglup bad u la jubab ba u dang pyntyllun ïala ka jingbam bang bam thiang, u jingbam Ladu Lakhoi. Ïa ka Pianglup la nang pynshohbiej bad la nang pykhyllew shuh shuh, ba lada kan ïohmad ïa kita ki jingbam Ladu Lakhoi jong u, kan nangbha dur Sim shuh shuh ïa ka bad ki Sner (Thawaner ong ki Pnar) jong ka kin nongphyrnai kum ka Ksiar. Ka Pianglup kaba la ikwah bad ibang ïa kita ki jingbam bang bam thiang, ki bam Ladu – Lakhoi bad kaba kwah ban nangbhadur, ka la ïa pan  kylliang tang ban ïohmad, hynrei um ai hi tdot. Shuh shuh u ong ba um lah ban ai ïano ïano ruh ïa kum kane ka jingbam bang bam thiang laitnoh satang ïa kaba dei ka kurim jong u.

Ka Pianglup kaba kwah ba kan nangbhadur Sim shuh shuh nalor kaba la pynkup pynsem, pynriam pynbeit ïa ka da u Nongbuh Nongthaw, kaba la sngewngiah ban bam ïa ki  jingbam khaw, bam kba, bam krai, bam barley, ka bam sohdieng sohpraw bad ban ïoh ïa ka spah ka phew bad ïa kita ki jingbam Ladu-Lakhoi, kaba kwah ban nangbhadur sim shuh shuh bad kba la thaw ka NUSIP JOT, ka la ïapmat ïa u Skiah ait bad isih ïala u Kurim uba ka la ïabia ïakhap kat kum ka Riti ka Dustur jong ki Sim ha ka hok ka shikyntien. Ka Pianglup ka la leh lyndet, klim ïa la u Kurim bad bud ïa u ïa u Siah ait.

Ka Pianglup hadien ba ka la ïashong ïasah bad u Skiah ait, ka la hukum ïa u Skiah ait ba un wanrah ïa kita ki jingbam ban bam thiang, ki jingbam Ladu Lakhoi. Kumba kwah ka Pianglup, u Skiah u la wanrah ïa kita ki jingbam, phewse haba ka la plied ïa kita ki song ka la shem pynban da dei ki myllon eit, kiba u Skiah u la pyntyllun na kawei ka jaka sha kawei pat.

Ka parom ka pynkut da kaba ong ba ka Pianglup, haba ka la ïohi ïa kane ka la babe kylla ba tang na ka daw ka jingkwah rhah, ka la klim ïa la u Kurim la jong uba bsa uba bsiap, uba sumar, uba sukher, uba ri uba kdop bad uba ieid thoiñ thoiñ ïa ka. Ka parom ka ong hadien ba ka la phet na u Skiah-ait bad ban kan leitphai sha ïing sha la u Kurim uba ka la ïabia ïakhap ha ka akor ka burom kat kum ka dustur jong ki Sim ruh kam nud shuh, sa ka sim ka rangop, ka kynshi, ka kyneh na ki para sim para doh ba ka dei ka Sim Klim Skhaw bad lad ka wanphai sha u Kurim uba ka la ïathoh ruh um pdiang shuh ïa ka. Ka parom ka ong ba kat kiba ïohi ïa ka ki kdew kti baroh baroh “KA SIM KLIM SKHAW”.

Ka Pianglup, ban buhrieh ïalade nakhmat ki para sim, ki para Doh, kba la sngewrem ïa ka jingkynshi, kyneh ki para Sim ki para Doh, ki lok ki jor, ki kha ki man ki kher, ki mer, ki mar jan ïing, ki mar jan sem, ka la shu phet ïamrem bad leit shongrieh shapoh ki lawbah lawsan bad ïam paitdohnud, paitdohnam, ïampatlyng-kdang pat pyllup namar ka jingleh la jong. Ka parom ka ong na ka ktien pat lyngdang pat pyllup, sa ïoh ïa ka ktien “PIANGLUP” hynrei ha ki tymmen Pnar ïa ka Pianglup la tip kum ka “SIM KLIM SKHAW”.

Ka jingkwah spah phew, ka jingkwah riam kwah beit, ka jingkwah bam bang bam thiang ka pylong ïa ka Pianglup, ban poi shaduh kane ka Apot. Lada ka la ïashong ïasah bad U Kurim uba ka la ïathoh bad yn katba ai u Nongbuh Nongthaw kan ym wan jia kumne ïa ka Pianglup. Ka Pianglup ka la ud la ïam ïala ka jing-leh lajong, hynrei ym don ba sngap bad u Kurim ïathoh jong ka ruh ym suitñiew shuh ïa ka jingud jingïam jong ka. Lehnohei ka pan map, ka pan thngat, ka jingïam  pangnud, ka jingbabe kylla, kam shym poi shano shano ruh ka shu kut tang ha ki ‘lawbah’ ‘lawsan’. Ka Parom shaphang kane ka Sim kaba une u Nongthoh ka shu long tang katto katne ki mat ki jura kiba kham kongsan ha ka sneng ka kraw jong  ki Ma, ki Woh, ïala ki para, ki pyrsa, ki  khun, ki ksiew na ka bynta ka bha ka miat ha baroh ki liang jong ka longbriew man briew, ban ym kwah rahah, hynrei ban hun ha kaba ai u Nongbuh Nongthaw.